Operacje bankowe pośredniczące

Operacje pośredniczące mają charakter usług bankowych wykonywanych przez banki odpłatnie na zlecenie i na rachunek klientów. Zalicza się do nich przede wszystkim prowadzenie rachunków bankowych i przeprowadzanie ich za pośrednictwem rozliczeń pieniężnych. Podobnie operacje zakupu i sprzedaży papierów wartościowych, dokonane na zlecenie klienta, są operacjami pośredniczącymi.

Osoby prawne i fizyczne mogą otwierać rachunki bankowe w wybranym banku. Umowa o otwarcie rachunku bankowego ma charakter cywilno – prawny, a umawiające się strony są równorzędnymi partnerami. W umowie rachunku bankowego bank zobowiązuje się do przechowywania środków pieniężnych posiadacza rachunku oraz do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych. Jednostki gospodarcze dokonują za pośrednictwem banków rozmaitych operacji rozliczeniowych, korzystają z kredytów, deponują lokaty terminowe, gromadzą fundusze o różnym przeznaczeniu.

Zgodnie z polskim prawem bankowym, w celu przechowywania środków pieniężnych i przeprowadzania rozliczeń związanych z działalnością gospodarczą banki prowadzą rachunki bieżące, pomocnicze i lokat terminowych. Ponadto klient może mieć wydzielone rachunki (np. dla rozliczeń zagranicznych, rachunki kredytów).

Od 1994r. jednostki gospodarcze mają obowiązek posiadania rachunku bankowego i przeprowadzenia za jego pośrednictwem określonych rozliczeń w formie bezgotówkowej.

Operacje bankowe czynne

Prawo bankowe, obowiązujące od lutego 1998r., stworzyło podstawy formalne przebudowy polskiej bankowości. Zreformowany model bankowości zapewnia dualizm w kierowaniu pieniądza oraz konkurencyjność między bankami.

Banki wydają regulaminy, nazywane też instrukcjami lub zarządzeniami, które określają rodzaje i warunki wykonywanych operacji.

W operacjach czynnych banki wykorzystują zgromadzone środki udzielając różnego rodzaju kredytów, lokując kapitały własne i klientów w korzystnych przedsięwzięciach.

Udzielanie kredytów krótko – i średnioterminowych jest podstawowym rodzajem operacji bankowych. Konsekwencją tej działalności jest poszukiwanie przez banki źródeł jej finansowania w postaci gromadzenia wkładów i oszczędności.

Obok podstawowych operacji w postaci udzielania kredytów, banki przeprowadzają także inne operacje czynne. Należy do nich lokowanie środków własnych i powierzonych przez klientów w papierach wartościowych oraz w innych korzystnych inwestycjach. Cechą operacji aktywnych jest działanie banku na własny rachunek i ryzyko. Innym rodzajem operacji czynnych jest udzielanie przez banki różnego rodzaju gwarancji, poręczeń. W operacjach tych banki wprawdzie nie angażują własnych środków, ale przejmują ryzyko za klienta zlecającego udzielenie gwarancji.

Zalety i wady leasingu

Funkcjonalnie leasing można traktować jako pewną formę podziału pracy, gdyż inwestor nie musi sam dokonywać zakupu, finansować go, opodatkowywać i na końcu upłynniać jego przedmiot, tylko przekazuje te funkcje firmie leasingowej. Jak przy wszystkich formach podziału pracy, jest to korzystne dla obu stron, jeśli zmniejsza to koszty lub przysparza dodatkowych dochodów. Takie relatywne zalety leasingu mogą wynikać z następujących przyczyn:

  • niższych kosztów nabycia lub wytwarzania,
  • niższych kosztów bieżących,
  • wyższego przychodu ze sprzedaży.

1. Niższe koszty nabycia lub wytwarzania.

Firma leasingowa jako duży odbiorca może przy nabywaniu dóbr będących potem przedmiotem leasingu wynegocjować korzystniejsze ceny niż pojedynczy inwestor. W przypadku nieruchomości można sobie wyobrazić, że wyspecjalizowana spółka leasingowa, przejmująca w fazie budowy funkcje nadzorcze, działa bardziej efektywnie, co obniża koszty.

2. Niższe koszty bieżące.

Możliwe jest również, że pewne koszty bieżące, które ponosi się nawet w przypadku kupna na kredyt, kształtują się korzystniej, jeśli są ponoszone przez spółkę leasingową, a nie przez samego inwestora. Firma leasingowa, ze względu na rozmiary swej działalności może mieć dostęp do tańszych źródeł refinansowania niż inwestor występujący w roli kredytobiorcy. Spółka leasingowa może uzyskać korzystniejsze warunki przy zawieraniu umów ubezpieczeniowych i serwisowych.

3. Wyższy przychód ze sprzedaży.

W przypadku umów leasingowych, gdzie przedmiot leasingu po zakończeniu okresu umowy jest sprzedawany przez leasingodawcę, dodatkowe korzyści mogą być skutkiem większego doświadczenia firmy leasingowej w transakcjach na rynku nieruchomości lub używanych maszyn. Może to dać w efekcie niższe koszty transakcji i wyższy przychód ze sprzedaży.

Leasing stosowany w długim okresie przynosi dla firmy podobny efekt, jak długoterminowy kredyt. Wpływa to pozytywnie na stabilizację warunków działania użytkownika rzeczy i usprawnia jego politykę finansową. Wynika to z faktu, iż raty spłat są pod względem wielkości i terminów płatności z góry dostosowane do przewidywanych korzyści z użytkowania rzeczy. Leasing umożliwia szybszą amortyzację środków trwałych niż to wynika z powszechnie stosowanych w tej dziedzinie przepisów. W wielu krajach leasing jest zalecany ze względu na pewne przepisy fiskalne, które pozwalają na płacenie podatków za użytkowanie środków produkcji z bieżących przychodów firmy przed ich opodatkowaniem, a nie z zysku netto.

Z punktu widzenia firmy korzystającej z leasingu niezmiernie ważną cechą jest możliwość dostępu do osiągnięć postępu technicznego, co ma bardzo istotne znaczenie w dobie szybkiego zużywania się maszyn i urządzeń. Firma finansująca się poprzez leasing ma znacznie większe możliwości wymiany maszyn niż firma, która zakupiła maszyny na własność. Kupując na drodze leasingu, pozbywa się ona także kłopotów związanych ze zbytem lub likwidacją przestarzałych czy niepotrzebnych już środków produkcji.

4. Trudności w stosowaniu umów leasingowych w Polsce.

W gospodarce polskiej firmy przyzwyczajone są od lat do instytucji bankowych, stąd też nie mają barier psychologicznych do zaciągania kredytów. Leasing jest u nas formą prawie nie znaną przeciętnemu obywatelowi, który może mieć pewne opory do jego stosowania.
Inną przeszkodą w stosowaniu leasingu może być brak uregulowań prawnych w polskiej gospodarce związanych z zawieraniem umów leasingowych i określających prawa i obowiązki stron takiej umowy. Poza tym polskie prawo bankowe nie wprowadza leasingu jako operacji bankowej. Niewystarczające regulacje prawne utrudniają rozpowszechnienie u nas leasingu. Tymczasem leasing jest szczególnie przystosowany do polskich warunków. Wiele nowych przedsiębiorstw prywatnych, prywatyzowanych i państwowych nie dysponuje odpowiednim kapitałem na zakup urządzeń produkcyjnych. Można się spodziewać szerszego rozpowszechnienia leasingu. W Polsce działa około 40 przedsiębiorstw leasingowych często związanych z kapitałem bankowym. Natomiast banki nie zawierają jeszcze umów leasingowych.

Leasing a kredyt bankowy

1. Zestawienie cech.

W krajach, gdzie leasing jest powszechną formą transakcji finansowych, jest on tańszy od kredytu. Spowodowane jest to specyficznym rozliczeniem podatków. Podstawowa zasada sprowadza się do tego, że leasingodawca musi mieć pewność, że dostanie odpisy od podatków oraz płatności. Dzieli się tymi odpisami z użytkownikiem, obniża płatności, przez co leasing staje się atrakcyjniejszy niż inne formy zasilania finansowego.
Istnienie obok siebie alternatywnych form zasilania, jakimi są kredyt i leasing, zmusza właścicieli firm do zastanowienia się, z której formy skorzystać i podjęcia racjonalnej decyzji. Podjęcie decyzji „leasing czy kredyt” zależy od wyniku analizy „opłacalności” obu przedsięwzięć. Analiza taka powinna uwzględniać między innymi następujące cechy tych form zasilania:
1. W obu przypadkach firma musi wykazać się zdolnością do spłaty rat kapitałowych i procentów.
2. Aby móc zaciągnąć kredyt bankowy na inwestycje, firma musi posiadać część środków własnych (kredyt uzupełnia te środki w znacznej części). W przypadku leasingu finansowane jest 100% wartości dobra.
3. W przypadku korzystania z kredytu występuje rozbieżność w czasie między zainteresowaniem środków finansowych, a efektami z tych inwestycji. Przy leasingu środek zaczyna „na siebie zarabiać” praktycznie od momentu jego pozyskania.
4. Okres spłaty kredytu jest zazwyczaj krótszy niż okres użytkowania dobra. Raty w leasingu mogą być rozłożone na okres przewidywanego użytkowania dobra.
5. Jeżeli towarzystwa leasingowe refinansują się w bankach, to kredyt bankowy może być w ostatecznym rozrachunku tańszy od leasingu.
6. Leasing umożliwia szybszy dostęp do nowej technologii, co w warunkach gospodarki rynkowej może mieć bardzo poważne znaczenie.
7. Dobra wydzierżawione w formie leasingu nie stanowią własności leasingobiorcy, ich wartość nie jest wliczana w podstawę opodatkowania podatkiem majątkowym (dochodowym).

2. Rola banku w umowie leasingu.

Typem przedsiębiorstw finansowych, w których kapitale chcą uczestniczyć banki, są spółki leasingowe. Jednym z powodów jest dążenie banków do pozyskania bardzo dobrych kredytobiorców jakimi są zarówno spółki leasingowe, jak i ich klienci. Drugim powodem jest to, że banki chcą zapewnić sobie kontrolę przepływów finansowych tych spółek (głównie po to, aby wykorzystać dla swoich celów pieniądze tych spółek, pozostające na rachunkach bieżących i rachunkach depozytów krótkoterminowych) oraz osiągać wpływy z obsługi finansowej. Ze współpracą ze spółkami leasingowymi wiążą się też inne korzyści – banki często wykupują przyszłe należności tych spółek z tytułu zawartych umów leasingowych. Podstawowym zabezpieczeniem jest najczęściej obiekt leasingu. Dodatkowym dochodem banku jest prowizja pobierana przy dokonywaniu przelewów rat leasingowych.
Ponieważ przejęcie kontroli kapitałowej dużych spółek leasingowych działających od kilku lat w Polsce okazało się trudne, znaczna liczba banków zaczęła rozważać możliwość powołania własnych spółek leasingowych. Zrobił to m.in. BISE, BRE, BIG.

3. Rola towarzystw leasingowych.

Spółki leasingowe spełniają główną rolę w finansowaniu inwestycji. W kapitale spółek leasingowych chcą uczestniczyć banki. Jednym z powodów jest dążenie banków do pozyskania bardzo dobrych kredytobiorców, jakimi są zarówno spółki leasingowe, jak i ich klienci.
Leasing umożliwia realizację inwestycji na szczególnych warunkach, pozwala bowiem uniknąć nakładów kapitałowych, ponieważ koszty użytkowania maszyn lub urządzeń są pokrywane z bieżących dochodów firmy uzyskiwanych dzięki użytkowaniu tych rzeczy.

4. Towarzystwa leasingowe z udziałem banków na przykładzie BEL LEASING sp. z o. o.

W Polsce leasing jest coraz popularniejszą formą kredytowania. Najbardziej znanym towarzystwem leasingowym jest BEL LEASING
Sp. z o. o., które ma swoją placówkę także w Tarnowie. Działa ono na rynku od 1991r. Jest jedną z najdłużej funkcjonujących firm leasingowych w Polsce. Bezpieczeństwo umów zawieranych z BEL LEASNG gwarantuje wiarygodność finansowa spółki wynikająca z przynależności do Grupy Kapitałowej BIG Banku Gdańskiego S.A.
BEL LEASING stale uzupełnia i modyfikuje ofertę, stwarzając potencjalnemu klientowi swobodę wyboru najbardziej odpowiadającej mu opcji. BEL LEASING oferuje leasing większości środków trwałych, w tym:

* ciągników siodłowych i naczep,
* samochodów ciężarowych,
* autobusów,
* maszyn budowlanych i drogowych,
* urządzeń telekomunikacyjnych,
* sprzętu komputerowego,
* innych maszyn i urządzeń do produkcji i prowadzenia usług.

Porównując udział leasingu w finansowaniu inwestycji w Polsce i w krajach rozwiniętych gospodarczo, uwagę zwraca ciągle znaczny potencjał rozwoju tej formy finansowania inwestycji. Szansę na wykorzystanie tego potencjału mogą stworzyć w przyszłości nowe uregulowania prawno – podatkowe leasingu. Obecnie udział leasingu w finansowaniu dóbr inwestycyjnych wynosi w USA około 30%, a w krajach Europy Zachodniej 15 – 20%.
Usługi leasingowe pojawiły się w Polsce na przełomie 1990/91 roku i od tego czasu trwa ich systematyczny rozwój. Udział leasingu w finansowaniu inwestycji wzrastał stopniowo od 2,6% w 1992 roku do około 8% w 1997 roku.
BEL LEASING od początku istnienia zajmuje pozycję w czołówce firm leasingowych co potwierdziły wyniki uzyskane w 1997 roku. Według opublikowanego 23.04.1998 roku przez dziennik „Rzeczpospolita” raportu „Leasing w Polsce”, BEL LEASING zajął czwartą pozycję wśród firm leasingowych i posiadał około 6,17% udziału na rynku tych usług.

Zakończenie

Mimo, że udział transakcji leasingowych na rynku wzrasta to jego rola jest jeszcze ciągle zbyt mała. Wynikiem tego mogą być przedstawione trudności w rozwoju transakcji leasingowych związane przede wszystkim z brakiem rozwiązań prawnych. Wydaje się, że dostosowanie przepisów, głównie dotyczy udziału banków w transakcjach leasingowych, mogłoby spowodować jeszcze większe rozpowszechnienie tej usługi ze względu na potencjalnie większe zainteresowanie banków oraz związaną z tym szerszą reklamą tego produktu.

Bibliografia

1. Krzyżkiewicz Z. „Operacje bankowe”. Rozliczenia krajowe i zagraniczne”, Poltext, Warszawa 1998 r.
2. Bitz M., „Produkty bankowe”, Poltext, Warszawa 1996r.
3. Dobosiewicz Z., „Podstawy bankowości”, PWN, Warszawa 1997r.
4. Jaworski W., Krzyżkiewicz Z., Kasiński B., „Banki – rynek, operacje, polityka”, Poltext, Warszawa 1997r.
5. Drabowski E., Jaworski W., Krzyżkiewicz Z., „Bankowość”, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1988 r.
6. Jaworski W. „Bankowość. Podstawowe założenia”, Poltext, Warszawa 1998 r.
7. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. „Prawo bankowe”, Dz. U. Nr 140
poz. 939
8. Ustawa o Narodowym Banku Polskim z dn. 27 sierpnia 1997, Dz. U. Nr 140, poz. 938
9. Raport roczny 1997 BEL LEASING Sp. z o.o.
10. Oferta towarzystwa BEL LEASING Sp. z o.o.

1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. „Prawo bankowe” (Dz. U. Nr 140, poz. 939)

2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. „Prawo bankowe” (Dz. U. Nr 140, poz. 939)

Klasyfikacja operacji bankowych

Pojęcie operacje bankowe w szerokim znaczeniu obejmuje wszystkie rodzaje czynności bankowych. Należą do nich operacje bierne (pasywne), operacje czynne (aktywne) oraz operacje pośredniczące (usługowe).

Polskie Prawo bankowe wymienia następujące operacje bankowe nazywane tam czynnościami bankowymi:

* prowadzenie rachunków bankowych,
* przyjmowanie wkładów oszczędnościowych i lokat terminowych,
* przeprowadzanie rozliczeń pieniężnych,
* udzielanie i zaciąganie kredytów oraz pożyczek pieniężnych,
* wykonywanie operacji czekowych i wekslowych,
* przyjmowanie oraz dokonywanie lokat w bankach,
* udzielanie oraz przyjmowanie poręczeń i gwarancji bankowych,
* dokonywanie obrotu wartościami dewizowymi oraz prowadzenie obsługi finansowej obrotów z zagranicą,
* prowadzenie obsługi pożyczek państwowych,
* emitowanie papierów wartościowych oraz dokonywanie obrotu tymi papierami,
* dokonywanie zleconych czynności związanych z emisją papierów wartościowych,
* przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych,
* wykonywanie na zlecenie innych banków czynności należących do zakresu działania banków zlecających.

Charakterystyka leasingu jako nowej oferty bankowej

Wstęp pracy dyplomowej

Leasing – pojęcie, które podobnie jak „business”, „manager” i wiele innych weszło w swoim oryginalnym angielskim brzmieniu do słownictwa polskiego, zaczyna nabierać praktycznego znaczenia. Od pewnego czasu coraz częściej czytamy, słyszymy i sięgamy po leasing.
Jak się wydaje, polski biznesmen jest mniej zainteresowany pochodzeniem leasingu, bardziej natomiast chciałby zrozumieć jego znaczenie w przypadku gdy myśli o rozszerzeniu działalności prowadzonej przez siebie firmy, zwiększeniu produkcji, usług, unowocześnieniu dotychczasowego potencjału produkcyjnego, wprowadzeniu najnowszych technologii. Polski biznesmen powinien znaleźć odpowiedź na pytanie: czy dla zrealizowania zamierzonego przedsięwzięcia powinien sięgnąć po kredyt bankowy, czy skorzystać z leasingu?
Celem pracy jest przedstawienie najważniejszych z punktu widzenia przyszłych użytkowników leasingowanych przedmiotów, informacji na temat leasingu oraz zasady finansowania danego przedsięwzięcia poprzez leasing. Praca ma również ukazać zalety i wady leasingu oraz rolę towarzystw leasingowych ze szczególnym uwzględnieniem towarzystw z udziałem kapitału bankowego. Przykładem takiego towarzystwa jest BEL LEASING sp. z o.o., którego właścicielem jest BIG Bank Gdański S.A.

Pojęcie i rola banku

Poprzednikami współczesnych banków byli średniowieczni handlarze trudniący się wymianą pieniędzy. Nazwa bank pochodzi od nazwy ławki (kontuaru – banco), przy którym pracowali włoscy handlarze pieniędzy. Bankierzy ci zajmowali się przede wszystkim przekazywaniem pieniędzy (wkładów) od jednego klienta do drugiego, także w innych miejscowościach.
W tym celu klienci deponowali pieniądz kruszcowy u bankierów, a ci w zamian wystawiali zaświadczenie – banknot – weksel na bankiera w innym mieście.

Pośredniczenie w płatnościach swoich wkładów (przez wyrównanie ich należności i zobowiązań) następowało przez przenoszenie wkładów z konta na konto. Stąd nazwa – banki żyrowe (giro- krag).

Bank jest instytucją służącą centralizacji tych, co wypożyczają pieniądze, i tych co je pożyczają.
Rolę banku w gospodarce narodowej można scharakteryzować poprzez prezentację trzech najbardziej istotnych dziedzin działalności banku; są to:

  • udział w kreacji pieniądza,
  • udział w społecznym podziale pracy,
  • dokonywanie alokacji i transformacji środków.

Banki komercyjne mogą w ograniczonym stopniu tworzyć pieniądz bankowy ponad pozostawione mu sumy wkładów za pomocą kreacji dodatkowych kredytów.
Kreacja pieniądza bankowego przez banki komercyjne następuje poprzez wzrost wielkości kredytów udzielanych przez te banki, a także przez zwiększenie zakupu walut obcych. Obie te operacje powodują wzrost środków płatniczych w danym banku, na którego konto zostały przekazane środki otrzymane w formie kredytu.

Bank jest przedsiębiorstwem, które prowadzi działalność mającą na celu przejęcie od jednostek gospodarczych i osób fizycznych czynności finansowych. Banki przede wszystkim przyjmują wkłady i udzielają kredytów, co sprawia, że przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe nie muszą same szukać kredytodawcy czy kredytobiorcy. Banki występują również w zastępstwie podmiotów gospodarczych w handlu papierami wartościowymi. Kupują i sprzedają w imieniu swoich klientów na giełdzie określone akcje i obligacje.

Banki spełniają istotną rolę jako instytucje transformacyjne, pośredniczące w doprowadzaniu do wzajemnego uzgodnienia różniących się struktur podaży i popytu. Odnosi się to zwłaszcza do transformacji informacji, wielkości zapotrzebowanej sumy pieniądza, transformacji terminu i transformacji ryzyka.

Rolę banku można określić następująco:

* rola płatnika – dokonywanie płatności w imieniu swoich klientów,
* rola agenta – działanie w imieniu klientów w zakresie emisji papierów wartościowych i zarządzania własnością klientów,
* rola gwaranta – poparcie udzielane klientom w spłacie zobowiązań,
* rola pośrednika – dokonywanie transformacji otrzymanych depozytów w kredyty,
* rola instrumentu w realizacji polityki gospodarczej kraju – regulowanie podaży pieniądza poprzez działanie banku centralnego.

Determinanty polityki pieniężnej w warunkach sztywnego kursu walutowego (trylemat trójkąta trzech swobód)

Stabilizowanie kursu walutowego w ramach systemu ERM II odbywać się będzie w warunkach zlibralizowanych przepływów kapitałowych. Sytuacja taka rodzi w teorii ekonomii problem tzw. trójkąta trzech swobód (czy trójkąta niemożliwości) wynikającego z modelu Mundella-Fleminga.

Model Mundella-Fleminga jest rozszerzeniem modelu IS-LM. Analizę wzbogaca się o rynek płatności zewnętrznych. Zakłada się w nim brak wpływu zmiennych zagranicznych, od których zależy bilans płatniczy oraz stałość poziomu cen. Bilans płatniczy zależy więc od dochodu, stopy procentowej i kursu walutowego. Krzywa bilansu płatniczego obrazuje takie kombinacje dochodu i stopy procentowej, przy których występuje równowaga (równowaga zewnętrzna). Analiza prowadzona jest osobno dla kursu stałego i kursu płynnego. W systemie stałego kursu walutowego nierównowaga w bilansie płatniczym nie wywołuje zmian kursu walutowego lecz podaży pieniądza. Nadwyżka w bilansie płatniczym prowadzi do nadmiernej kreacji bazy monetarnej, a deficyt w bilansie płatniczym prowadzi do redukcji bazy monetarnej. Dlatego w systemie stałego kursu walutowego baza monetarna nie jest już zmienną egzogeniczną, ale zmienną endogeniczną.[1]

Istota problemu sprowadza się do niemożności swobodnego prowadzenia równocześnie trzech aktywności, a mianowicie kursu walut, przepływów kapitałowych i polityki pieniężnej. Prowadzenie swobodnie dwóch z trzech wymieniowych aktywności implikuje określone kształtowanie trzeciej. Posiadanie stałego kursu walutowego przy liberalnych przepływach kapitałowych zmusza do określonych kroków w sferze polityki pieniężnej.

Aby utrzymać dany kurs walutowy bank centralny w warunkach zliberalizowanych przepływów kapitałowych prowadzi określoną politykę. W przypadku presji deprecjacyjnej władza monetarna powinna przystąpić do sprzedaży walut obcych i kupna waluty krajowej, aby ją wzmocnić. Konsekwencją tego działania jest jednak zmniejszenie się podaży pieniądza. Odwrotne zależności zachodzą w przypadku presji aprecjacyjnej. Bank centralny dokonuje wtedy zakupu walut obcych i sprzedaży waluty krajowej, powodując zwiększenie podaży pieniądza. W celu neutralizacji zmian podaży pieniądza dokonuje się tzw. sterylizacji, czyli sięga się po operacje otwartego rynku.[2]

Rys. 14 Trójkąt trzech swobód

praca magisterska

Źródło: Tendencje kursu złotego a sytuacja polskiej gospodarki. Materiał z posiedzenia Rady Społeczno-Gospodarczej, Rządowe Centrum Studiów Strategicznych Rada Społeczno- Gospodarcza, Warszawa, grudzień 2002, s. 7, Wykres nr 2.

Posługiwanie się operacjami otwartego rynku napotyka jednak na pewne bariery. Aby sterylizacja była skuteczna musi istnieć dostatecznie rozwinięty rynek papierów wartościowych. W warunkach istnienia takiego rynku ciągła sprzedaż papierów wartościowych byłaby możliwa przy stałym podnoszeniu ich stopy procentowej, co w efekcie wpływałoby negatywnie na gospodarkę.

Koncepcja trójkąta trzech swobód jest ostatnio poddawana krytyce pod względem jej odzwierciedlania rzeczywistości. Podstawą krytyki stają się założenia modelu, a mianowicie:

  • pełna mobilność kapitału;
  • stały poziom cen;
  • brak zmian wyceny poziomu ryzyka;
  • niewystępowanie odroczenia czasowego;
  • niewystępowanie kosztów transakcji kapitałowych.

W rzeczywistości gospodarczej założenia o opóźnieniu procesów dostosowawczych i braku zmian ryzyka są nierealistyczne. Podobnie rzecz ma się z kosztami transakcji kapitałowych, gdyż już sam fakt dokonania przez inwestora transakcji o znacznym wolumenie może podbić ceną aktywów w przypadku zakupów, a w przypadku sprzedaży większej partii aktywów zbić ją. Tak sytuacja jest szczególnie prawdopodobna w przypadku płytkiego rynku finansowego. Także faktyczny poziom integracji międzynarodowej oraz istnienie kosztów transakcji nie zapewniają pełnej mobilności kapitału. Narzucenie modelowi bardzo ostrych założeń, nie występujących w rzeczywistości gospodarczej powoduje, że konkluzje wynikające z modelu mogą w rzeczywistości sprawdzać się w przybliżonym stopniu.[3]

Na podstawie powyższych stwierdzeń można wysnuć wniosek, że władza monetarna w rzeczywistości zawsze ma pewien margines w swobodnym kształtowaniu zarówno polityki pieniężnej, jak i kursu walutowego. W przypadku systemu ERM II posiadającym dopuszczalne pasmo wahań kursu ten margines się zwiększa.


[1] S. Bukowski, dz. cyt., s. 3.

[2] Tamże, s. 4

[3] Tendencje kursu złotego a sytuacja polskiej gospodarki. Materiał z posiedzenia Rady Społeczno-Gospodarczej, Rządowe Centrum Studiów Strategicznych Rada Społeczno-Gospodarcza, Warszawa, grudzień 2002, s. 7.

Wierzyciel

Podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązków w drodze administracyjnego postępowania egzekucyjnego jest wierzyciel .[1]

Wierzycielem będzie organ administracji rządowej lub samorządowej właściwy do orzekania w I instancji – gdy źródłem powstawania egzekwowanych obowiązków będą jego decyzje lub postanowienia.  Natomiast, gdy  obowiązki  te  wynikają   z   orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa, wierzycielem będzie organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu tych obowiązków albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Nie rozporządza on procesem egzekucyjnym tak jak wierzyciel w postępowaniu cywilnym, ale ma obowiązek podjęcia działań do zastosowania środków egzekucyjnych. Sposób działania i obowiązki wierzyciela określają przepisy wykonawcze zawarte w rozdziale drugim rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541). Podmioty „prywatne” natomiast mogą tylko za pośrednictwem wierzyciela wnosić o podjęcie działań mających na celu wszczęcie egzekucji administracyjnej, gdy mają w tym interes prawny.[2]

Wierzycielem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej jest także organ lub instytucja państwa obcego, na zasadach i w zakresie określonych w ustawie lub ratyfikowanej umowie międzynarodowej, którą stroną jest Rzeczpospolita Polska. Najczęściej wierzycielem i organem egzekucyjnym będzie ten sam organ ale może się zdarzyć, że funkcje te będą pełniły różne podmioty.

Podstawową funkcją wierzyciela, jako podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku, jest realizacja czynności zmierzających do wszczęcia egzekucji. Zadaniem wierzyciela jest zatem doręczenie zobowiązanemu pisemnego upomnienia, (chyba, że nie jest ono wymagane), sporządzenie tytułu wykonawczego oraz wystąpienie do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. Poza tym wierzyciel realizuje też wiele istotnych kompetencji w toku postępowania egzekucyjnego. Niektóre z nich są uprawnieniami typowymi dla strony postępowania, jak np. składanie środków zaskarżenia (np. zażalenia na postanowienia, skargi na przewlekłość postanowienia, itd.). Inne zaś wskazują na pełnienie przez wierzyciela funkcji współdysponenta postępowania egzekucyjnego (np. wyrażanie zgody na wyłączenie określonych składników majątkowych zobowiązanego spod egzekucji, udział w rozpatrywaniu zarzutów, kierowanie do organu egzekucyjnego wiążących wniosków sprawie umorzenia oraz zawieszenia postępowania egzekucyjnego).[3]

Połączenie    funkcji   wierzyciela   i organu   egzekucyjnego   ręku  jednego podmiotu powoduje, że niektóre czynności stają się bezprzedmiotowe (np. składanie wniosku o wszczęcie egzekucji). Ponadto ustawodawca zastrzega niektóre uprawnienia wyłącznie dla wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym (np. prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie). Chodzi tu o wyeliminowanie tych sytuacji, w których wierzyciel, działający jednocześnie w charakterze organu egzekucyjnego, zaskarżałby własne czynności.

[1] R. Hauser, Ochrona obywatela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Poznań 1988, s. 19.

[2] Z. Leoński, Administracyjne postępowanie…,s. 66.

[3] T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne…s. 65.