Miesięczne archiwum: Sierpień 2013

Elementy składowe weksli

Niezbędnymi elementami weksla, czyli rekwizytami wekslowymi nazywamy ustawowo konieczne składniki weksla. Część z tych elementów musi być zawarta bezwzględnie w treści weksla, pod rygorem nieważności, natomiast w braku niektórych z nich, jak oznaczenie terminu płatności, miejsca wystawienia weksla, prawo wekslowe zawiera domniemania prawne, pozwalające te braki uzupełnić. Obok niezbędnych składników wekslowych w treści weksla mogą być zawarte różnorodne klauzule wekslowe wypracowane przez praktykę obrotu wekslowego.

Nazwa „weksel” – zarówno w wekslu własnym, jak i w wekslu trasowanym w samym tekście dokumentu, w języku w którym go wystawiono, musi być zawarta nazwa „weksel”. Nie ma obowiązku wystawiania weksli na urzędowych blankietach wekslowych, ale jest to korzystne, gdyż zapewnia minimum formy zobowiązania wekslowego, realizuje obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej i eliminuje zarzut, że nie zaciągnięto zobowiązania wekslowego. Kolejność umieszczania pozostałych elementów weksla nie jest istotna, byleby weksel zawierał wszystkie niezbędne składniki przed dochodzeniem z niego praw. Treść weksla może być wypełniona odręcznie lub pismem maszynowym. Jeżeli weksel wystawiono w jednym języku, a np. indosy, domicyl, aval w innym; wystarczy by nazwa weksel była wymieniona w języku, w którym napisano przyrzeczenie lub polecenie zapłaty weksla.

Bezwarunkowe przyrzeczenie (art. 101, pkt 2 p.w.) lub polecenie zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej (art. 1, pkt 2 p.w.) musi być także zawarte w treści samego weksla. Jest to najistotniejszy element każdego weksla. Jakiekolwiek uwarunkowanie przyrzeczenia lub polecenia powoduje nieważność weksla. Suma wekslowa musi być dokładnie określona. Sumę wpisuje się zarówno cyframi, jak i słownie; w przypadku różnicy w tych określeniach ważna jest suma wpisana literami.

W wekslu trasowanym konieczne jest wymienienie nazwiska osoby, która ma zapłacić sumę wekslową (trasata). Wymienienie nazwiska trasata może być dokonane w każdej części weksla, byleby było to na przedniej jego stronie; zwykle umieszcza się je u dołu weksla po lewej stronie. Zamiast nazwiska może być podana firma. Trasatem może być sam wystawca, natomiast nieważny jest weksel, w którym trasat i remitent to jedna osoba. Trasat nie jest dłużnikiem wekslowym, gdyż odpowiada z weksla dopiero po przyjęciu (akcepcie).

Oznaczenie terminu płatności nie musi być zawarta w treści weksla, bowiem zgodnie z art. 102 p.w. weksel bez oznaczenia terminu płatności jest płatny za okazaniem. Jeśli jednak element ten wprowadza się do treści weksla, to zgodnie z art. 103 p.w. do weksli własnych stosuje się analogiczne zasady, jak w przypadku weksla. 33 p.w. Weksel może być zatem płatny: za okazaniem, w pewien czas po okazaniu, w pewien czas po dacie, w oznaczonym dniu. Weksle z innymi formami oznaczenia terminu płatności są nieważne, np. weksle w których suma wekslowa jest płatna ratami, zawierający dwie daty płatności, a także te w których termin płatności jest wcześniejszy od daty wystawienia.

Oznaczenie miejsca płatności także może być uzupełnione domniemaniem z art. 102 p.w. W braku oznaczenia miejsca płatności, miejsce wystawienia weksla własnego uważa się za miejsce jego płatności. Jeśli w wekslu brakuje także miejsca wystawienia, uważa się, że został on wystawiony w miejscu podanym obok nazwiska wystawcy. W przypadku weksla trasowanego, w braku osobnego określenia, za miejsce płatności uważa się miejsce wymienione obok nazwiska trasata. Za miejsce płatności uznaje się miejscowość, a nie konkretny lokal lub siedzibę firmy. Weksel w którym podano więcej niż jedno miejsce płatności jest nieważny, podobnie jak weksel, na podstawie którego nie ma żadnej możliwości określenia miejsca płatności.

Nazwisko osoby na rzecz której lub na której zlecenie ma być dokonana zapłata (remitenta). Elementem koniecznym każdego weksla jest określenie jego pierwszego posiadacza, osoby uprawnionej z weksla, czyli remitenta. Istnieje zasadnicza różnica między wekslem własnym w którym wystawca nie może być jednocześnie remitentem, a wekslem trasowanym, który dopuszcza taką możliwość. Nie jest dopuszczalne wystawienie weksla na okaziciela.

Oznaczenie daty i miejsca weksla stanowi kolejny element obligatoryjny weksla. Weksel może zawierać tylko miejsce i jedną datę wystawienia. Data wystawienia winna składać się z dnia, miesiąca i roku. Zamiast miejsca wystawienia wystarczy podanie miejsca obok nazwiska wystawcy, co dotyczy zarówno weksla własnego, jak i trasowanego. Jeśli brakuje nawet takiego oznaczenia miejsca wystawienia weksel jest nie ważny.

Podpis wystawcy jest elementem niezbędnym dla każdego weksla; bez podpisu wystawcy nie ma weksla. Podpis należy umieszczać pod treścią weksla, zazwyczaj po prawej stronie u dołu. Chodzi o to, by podpis wystawcy obejmował całą treść weksla, a zwłaszcza przyrzeczenie lub polecenie zapłaty. Podpis może być jedynie własnoręczny.

Poza elementami, które stanowią istotną część składową weksla, warunkującą jego ważność mamy wiele klauzul dodatkowych, które zostały wypracowane przez praktykę wekslową. Klauzule te wywołują skutki prawne przewidziane w prawie wekslowym. Do częściej stosowanych tego typu uzupełniających elementów zobowiązań wekslowych należą:

–                                                    Domicyl wekslowy, może wskazywać, że weksel będzie płatny w miejscu zamieszkania lub w siedzibie osoby trzeciej. Osoba ta nazywana jest domicyliatem. Domicyliata może oznaczyć wystawca weksla przy jego wystawianiu, trasat przy przyjęciu i posiadacz weksla, o ile uzyska na to zgodę wystawcy i wszystkich podpisanych przed nim na wekslu.

–                                                    Oprocentowanie sumy wekslowej jest możliwe jeśli zostało dokonane na wekslu płatnym za okazaniem lub w pewien czas po okazaniu, stopa procentowa jeśli określona w treści weksla, a zastrzeżenie oprocentowania pochodzi od wystawcy; odsetki biegną od daty wystawienia weksla, chyba że wskazano inną datę.

–                                                    Klauzula „nie na zlecenie” oznacza, że opatrzony nią weksel nie może być przenoszony drogą indosu; weksel taki nazywa się rekta – wekslem. Takie weksle mogą być przenoszone w formie przelewu.

Jedną z najczęściej stosowanych klauzul jest zwolnienie od protestu. Wystawca, indosant lub poręczyciel przez napisanie na wekslu „bez protestu”, „bez kosztów” lub równoznacznego, zwalnia posiadacza weksla od protestu z powodu nie przyjęcia lub niezapłacenia weksla.

Weksle mogą zawierać określenia określające bliżej rodzaj weksla lub funkcję, którą spełnia w obrocie np. sola (oznaczający wekslel własny, lub weksel wystawiony w jednym egzemplarzu), prima, secunda (oznaczające numerowanie wtóropisów), gwarancyjny, kaucyjny.