Archiwum kategorii: Pisanie prac

pisanie prac z bankowości

Rozwój produktu bankowego

Streszczenie pracy dyplomowej

Tematem pracy jest Eurokonto jako przykład produktu bankowego oferowanego przez Bank Pekao S.A. klientom indywidualnym.

Część teoretyczna analizuje produkt bankowy, jego cechy, marketingowy charakter, korzyści wynikające z zakupu oraz wskazuje słabe i mocne strony tego popularnego produktu bankowego, jakim jest Eurokonto.

Część praktyczna obejmuje analizę wielkości i struktury operacji przeprowadzanych w Eurokoncie w latach 1999 – 2003.

Strategiczne planowanie w BGŻ S.A. Oddział w Kielcach

praca dyplomowa

Plany strategiczne w BGŻ S.A. opracowywane są na szczeblu centrali i oddziałów. Sam proces ma charakter ciągły i obejmuje powtarzający się w czasie cykl działań.

Na szczeblu centrali polega on na określeniu misji banku, identyfikacji strategicznych rodzajów działalności oraz planach rozwoju nowych produktów.

Za plany Oddziału BGŻ S.A. w Kielcach odpowiada dyrekcja.

Zgodnie z misją banku „BGŻ S.A. chce być jednym z wiodących banków w Polsce pełniąc funkcje lidera w obsłudze finansowej rolnictwa i gospodarki żywnościowej oraz terenów wiejskich, zapewniając wysoką jakość i kompleksowość świadczonych usług w celu osiągnięcia wysokiej wartości rynkowej”.

W celu opracowania skutecznej strategii Oddział powinien znać swoje mocne i słabe strony, a to wymaga przeprowadzenia analizy SWOT.[1]

Przedmiotem analizy są:[2]

  • otoczenie banku (wpływ rynków ekonomicznych, politycznych);
  • zalety i wady banku w zakresie jego działalności usługowej (jakość, fachowe kadry sytuacja finansowa itp.);
  • konfrontacja zalet i wad banku.

Zestawienie szans i zagrożeń ze słabościami i mocnymi stronami banku pozwala na ocenę  jego pozycji w otoczeniu i względem konkurencji, a więc ułatwia formułowanie celów przyszłego działania oraz dokonanie identyfikacji strategii.

Tabela 5. Analiza SWOT BGŻ S.A. Oddział w Kielcach

MOCNE STRONY
SŁABE STRONY
§ pozytywny bilans oraz dobry poziom zysków

§ dobra lokalizacja banku – w centrum Kielc

§ wszechstronny zakres usług

§ silna lojalność wobec klientów

§ mocny wizerunek banku na rynku z dużą rozpoznawalnością banku i jego produktów

§ słabo przygotowany personel – konieczność szkoleń w związku z przeorientowaniem struktury banku z produktowego na proklientowski

§ niedostateczne wyposażenie w sprzęt komputerowy

§ spadek przyrostu depozytów i kredytów podmiotów gospodarczych

§ wolny rozwój placówek Integrum

OKAZJE ZAGROŻENIA
§ w miarę stabilny kurs  złotego

§ wzrost liczby nowych technologicznie zaawansowanych branż przemysłu w gałęziach o dużym potencjale eksportowym

§ wzrost liczby bankomatów

§ stale rozszerzana gama usług banku

§ uruchamianie nowych kanałów dystrybucji

§ bardzo duża konkurencja na rynku usług bankowych

§ wysoki poziom bezrobocia w Polsce

§ słaby rozwój gospodarczy kraju, który może wywołać problemy na rynku kredytowym

§ niestabilność polityki finansowej rządu

Źródło: opracowanie własne.

Bank musi zrealizować następujące cele strategiczne:

  1. W zakresie depozytów.

Aby osiągnąć powyższy cel bank musi:

  • rozszerzyć detaliczną działalność kredytową, szczególnie w zakresie wzrostu poziomu kredytów mieszkaniowych i samochodowych,
  • kontynuować proces segmentacji klientów depozytowych i dostosowania pakietów produktowych do potrzeb poszczególnych segmentów rynku,
  • ukierunkować działania marketingowe i cenowe w celu pozyskania nowych „dużych” klientów depozytowych,
  • rozpocząć pracę nad wyeliminowaniem z oferty Banku produktów o niższej dochodowości.
  1. W zakresie kredytów – natomiast założono przyrost należności od podmiotów niefinansowych i sektora budżetowego, przy jednoczesnym spadku dłużnych papierów wartościowych oraz należności od instytucji finansowej. Oznacza to wzrost akcji kredytowej brutto wobec tych podmiotów o 8,9%.

Aby osiągnąć zamierzony cel bank zamierza:

  • zintensyfikować działania mające na celu rozszerzenie współpracy z branżami z poza sektora rolno – spożywczego, charakteryzującymi się niższym ryzykiem kredytowym,
  • w ramach poprawy jakości portfela kredytowego skoncentrować wysiłek wyspecjalizowanym branżowo służb handlowych banku(opiekunowie klienta) przy obsłudze dużych zaangażowań kredytowych banku,
  • dążyć do utrzymania pozycji na rynku kredytów preferencyjnych.

[ciąg dalszy tej pracy dyplomowej nastąpi…]

[1] Nazwa tej metody jest anagramem pierwszych liter wyrazów angielskich Strenght (siły, atuty), Weakness (wady, słabości), Opportunities (okazje, możliwości), Threats (trudności, zagrożenia) B. Żurawik, W. Żurawik, „Marketing…”, op.cit s. 74.

[2] W. L. Jaworski, „Bankowość”, Poltext, Warszawa 1997, s. 159.

Organizacja marketingu w bankach

praca dyplomowa

Rola marketingu bankowego powinna być postrzegana w perspektywie wieloletniego i złożonego procesu rozwoju systemu bankowego, służącego realizacji podstawowych funkcji:

  • udziału w kreacji pieniądza;
  • udziału w społecznym podziale pracy;
  • dokonywanie alokacji i transferu środków.

Biorąc pod uwagę powyższe funkcje, jakie pełnią bank, organizacja efektywnego i skutecznego zarządzanie marketingowego wymaga realizowania przez służby marketingowe następujących funkcji:[1]

  • Regulacyjnej – wynikającej z udziału banku w kreacji pieniądza. Kreacja pieniądza następuje poprzez wzrost wielkości kredytów udzielonych przez banki, a także przez zwiększenie zakupu walut obcych. Ograniczenie kreacji pieniądza przez banki wynika z konieczności utrzymywanie płynności, co jest uwarunkowane przez wielkość posiadanych środków banku centralnego. Wzajemna relacja między posiadanym pieniądzem rezerwowym a nagromadzonymi wkładani określana jest jako tzw. mnożnik pieniądza wkładowego lub multiplikator. Wielkość mnożnika w systemie bankowym wynika z określenia minimalnych standardów bezpieczeństwa, uwzględniających w działalności banków trzy podstawowe elementy: legalność, płynności i solidności.
  • Kontrolnej – polegającej na prowadzeniu stałych, precyzyjnych i możliwie szybkich analiz zmian w dokonywanych czynnościach finansowych. W gospodarce, która w małym stopniu zależy od podziału pracy w tym od udziału usług finansowych, podmioty gospodarce muszą dokonywać czynności finansowych samodzielnie. Natomiast w gospodarce o rozwiniętym podziale pracy banki stają się przedsiębiorstwami, które przejmują szereg czynności w zakresie gospodarki finansowej od przedsiębiorstw i gospodarstw domowych; dochodzi już do sytuacji, że podmioty gospodarujące, zamiast stosunków finansowych z wieloma klientami luba dostawcami, ograniczają do jednego banku.
  • Alokacyjnej – wynikającej z roli jaką pełnią banki w dokonywaniu alokacji i transformacji środków w doprowadzeniu do wzajemnego uzgadniania różniących się struktur podaży i popytu.

Istotą organizacji marketingu jest jej powiązanie ze specyfiką działalności banku, jego wielkości, przyjętymi celami marketingu i realizowaną strategią marketingową. Plany strategiczne są opracowywane na różnych poziomach organizacji w bankach na:[2]

  • poziomie centrali;
  • poziomie oddziału;
  • poziomie rynku.

Ponieważ działalność marketingowa obejmuje szeroki zakres czynności związanych z rozpoznawaniem zjawisk społeczno-gospodarczych, kształtowaniem produktów, dystrybucji usług oraz aktywizacji sprzedaży, niekoniecznie wszystkie czynności muszą przyjąć wyodrębnioną formę organizacyjną. Zazwyczaj proces stosowania marketingu w przedsiębiorstwie oraz integrowania jego poszczególnych elementów wymaga wyodrębnienia pionu marketingowego. W pionie tym grupowane są wszystkie elementy działalności marketingowej. Praktycznym i często stosowanym sposobem wyodrębnienia marketingu w strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa jest tworzenie działu marketingu. Przyjęty przez bank system organizacji marketingu jest przede wszystkim związany ze strukturą organizacyjną samego banku i zakresem jego działalności.

Ze względu na specyfikę działalności bank ma do wyboru trzy sposoby organizowania działalności marketingowej:[3]

  • organizacja przedsiębiorstwa i marketingu zorientowana na procesy komunikowania się przedsiębiorstwa z otoczeniem;
  • organizacja marketingu polegająca na wyodrębnieniu działu, w sytuacji występowania zróżnicowanych produktów oraz heterogenicznych, ale stabilnych segmentów rynku;
  • organizacja marketingu polegająca na wyodrębnieniu wyspecjalizowanego pionu/działu stosownie w sytuacji niskiego stopnia niepewności otoczenia oraz ograniczonej liczby powiązań informacyjnych z otoczeniem.

Ten rodzaj organizacji występuje w warunkach standaryzacji i centralizacji działań w przedsiębiorstwie nie wymagających formalizacji i specjalizacji marketingowej.

Banki, które przystępują do organizacji działu marketingowego muszą w swoich zamierzeniach uwzględniać różne kryteria wynikające zarówno z przyjętej strategii marketingowej. Do najczęściej stosowanych kryteriów uwzględnianych w organizacji działalności marketingowej należą:[4]

  • kryterium funkcji;
  • kryterium produktów;
  • kryterium segmentów rynku;
  • kryterium geograficzne.

Kryterium funkcjonalne – prowadzi do ujęcia działań marketingowych według elementów marketingu mix. Obok komórek zajmujących się polityką produktów i cen oraz dystrybucji jest komórka organizacyjna do spraw promocji. Jej działania dotyczą przygotowania i realizacji polityki promocji banku i jego całej oferty.

Kryterium  funkcjonalne stosuje się w przypadku średniej wielkości banków, których oferta usług nie jest zróżnicowana i obejmuje klasyczne produkty bankowe.

Kryterium produktowe polega na tym, że komórki w dziale marketingu podzielone są według grup produktów i odpowiadają one za całokształt marketingu wobec tych grup. Jest to możliwe do zastosowania tylko wtedy, gdy bank ma bardzo szeroką, zróżnicowaną i ciągle poszerzaną ofertę produktów. Komórka marketingu odpowiedzialna za problematykę marketingu, np. Dla grupy kredytów, zajmuje się zagadnieniami polityki ceny i dystrybucji. W celu wyeliminowania powtarzania i nakładania się działań promocyjnych oraz zapewnienia ich koordynacji i ujednolicenia tworzy się komórkę promocji, która pracuje na użytek wszystkich komórek marketingowych zorganizowanych według grup produktów. Wykorzystuje się tu więc w istocie kryterium produktowe i funkcjonalne. Kryterium segmentów rynku pozwala utworzyć dział marketingu w taki sposób,  że poszczególne komórki organizacyjne odpowiadają za całokształt marketingu dla wyodrębnionych grup klientów. Kryterium to można stosować wtedy, gdy bank obsługuje dużą ilość klientów, których można pogrupować według określonych cech. Tak utworzone segmenty są liczne, istotnie różniące się między sobą i przynoszą duże dochody bankowi. Są więc komórki odpowiedzialne kolejno za całość działań marketingowych wobec grupy klientów indywidualnych i instytucjonalnych.

Natomiast w oparciu o kryterium funkcjonalne, głównie dla koordynacji działań, powołana jest komórka promocji, która odpowiada za akcje popierania sprzedaży, reklamę, public relations i sprzedaż bezpośrednią dla obu segmentów rynku.

Ostatnim kryterium organizacji działu marketingu jest kryterium geograficzne. Może ono być stosowane gdy zasięg terytorialny banku jest duży i różnorodny pod względem cech ekonomicznych i demograficznych, kryterium funkcjonalne, czy produktowe może okazać się w takich okolicznościach nieskuteczne. Wtedy za działania marketingowe w poszczególnych regionach odpowiadają komórki działu marketingu. W praktyce, na szczeblu centrali, komórki marketingowe dla poszczególnych regionów z reguły odpowiadają za politykę produktu i cen oraz określają górne pułapy wydatków na promocję. Natomiast na szczebel oddziałów delegowane są uprawnienia dotyczące decyzji w zakresie polityki dystrybucji, form promocji i struktury wydatków promocyjnych. O problematyce promocji decydują więc oddziały, ponieważ lepiej znają teren swoich działań niż centrala i mogą szybciej reagować na zmiany w popycie i zachowaniu się konsumentów.

Przedstawione wyżej różne formy organizacji działu marketingu bankach wynikają z teorii i praktyki organizacji i funkcjonowania banków. Ich wykorzystanie zależy od rodzaju banku, zakresu oferowanych usług, terytorialnego zasięgu działania, typów klientów i rodzaju rynku. Czynniki te są przyczyną powstawania różnych kombinacji i połączeń kryteriów tworzenia komórek marketingowych.

[1] Por. G. Rytelewska, „Marketing…”, op.cit s. 298.

[2] B. Żurawik, W. Żurawik, „Marketing…”, op.cit s. 54.

[3] L. Grabski, I. Rutkowski, W. Wrzosek, „Marketing”, PWE, Warszawa 2000, s. 75.

[4] W. Grzegorczyk, „Marketing bankowy”, Zarządzanie i Finanse, Warszawa 1994, s. 100.

Przebieg transakcji w sklepie internetowym

Po zapoznaniu się z ofertą sklepu internetowego dokonujemy następujących kroków:

– wkładamy wybrane towary do koszyka

– decydujemy się na formę dostawy (poczta lub firma kurierska)

– podajemy adres, na który mają zostać dostarczone zakupy

– ewentualnie podajemy adres, jaki ma widnieć na rachunku lub fakturze (o ile jest np. inny niż adres dostawy)

– decydujemy się na formę płatności

– jeśli jest to gotówka przy odbiorze to jest to koniec transakcji

Jeśli wybieram którąś z form płatności on-line musimy przejść przez proces autoryzacji płatności, różny dla różnych form płatności.

Sposoby płatności w Internecie

Przy odbiorze

Płatność przy odbiorze to dominująca w Polsce forma płatności za zakupy w Internecie. Klient drogą elektroniczną zamawia wybrane produkty, a następnie uiszcza stosowną kwotę u listonosza lub kuriera. Koszt pobrania należności przy odbiorze jest stosunkowo duży i wynosi od około 7zł w przypadku korzystania z usług Poczty Polskiej do około 12 zł w przypadku firmy kurierskiej (kwoty te nie zawierają kosztów wysyłki).

Przelew tradycyjny

Płatność tradycyjnym przelewem bankowym w sklepach internetowych zwykle dokonuje się gdy zamówione towary są już zgromadzone przez sprzedawcę i paczka jest już gotowa do wysyłki. Klient otrzymuje wtedy e-mail’a informującego, że zamówiony towar jest już spakowany i czeka na przelew kwoty wartości zamówienia na konto sklepu.

Przelew on-line

Kartą płatniczą

Wirtualną kartą płatniczą

Rada Polityki Pieniężnej

Rada Polityki Pieniężnej jest organem nowym, powołanym dopiero na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o NBP. Art. 12, ust. 1 stwierdza, że Rada Polityki Pieniężnej „ustala corocznie założenia polityki pieniężnej i przedkłada ją do wiadomości Sejmowi równocześnie z przedłożeniem przez Radę Ministrów projektu ustawy budżetowej. Rada składa Sejmowi sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego”. Kierując się założeniami polityki pieniężnej Rada w szczególności:

  1. ustala wysokość stóp procentowych NBP,
  2. ustala zasady i stopy rezerwy obowiązkowej banków,
  3. określa górne granice zobowiązań wynikających z zaciągania przez NBP pożyczek i kredytów w zagranicznych instytucjach bankowych i finansowych,
  4. zatwierdza plan finansowy NBP oraz sprawozdania z działalności NBP,
  5. przyjmuje roczne sprawozdanie finansowe NBP,
  6. ustala zasady operacji otwartego rynku.

Rada Polityki Pieniężnej dokonuje ocen działalności NBP w zakresie realizacji założeń polityki pieniężnej, jak również uchwala zasady rachunkowości NBP, przedłożone przez Prezesa NBP.

W skład Rady Polityki Pieniężnej wchodzą:

  1. Przewodniczący Rady, którym jest Prezes NBP,
  2. 9 członków powoływanych w równej liczbie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Sejm i Senat, spośród specjalistów z zakresu finansów.

Członkowie Rady powoływani są na 6 lat. W okresie kadencji członek Rady nie może zajmować żadnych innych stanowisk i podejmować działalności zarobkowej lub publicznej poza pracą naukową, dydaktyczną lub twórczością autorską, a za zgodą Rady, wyrażoną w drodze uchwały, dopuszczalna jest działalność w organizacjach międzynarodowych. Członek Rady będący członkiem partii politycznej lub związku zawodowego obowiązany jest na okres kadencji w Radzie zawiesić działalność w tej partii lub tym związku, pod rygorem odwołania z Rady. Posiedzenie Rady zwołuje Przewodniczący co najmniej raz w miesiącu. Ustalenia Rady podejmowane są w formie uchwał większością głosów przy obecności co najmniej 5 członków, w tym Przewodniczącego Rady. W przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos Przewodniczącego Rady. Stanowiska zajęte przez członków Rady w głosowaniu podlegają ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Trzecim organem ustawowym NBP jest Zarząd, który kieruje działalnością NBP. W jego skład wchodzą: Prezes NBP – jako przewodniczący oraz 6 – 8 członków Zarządu w tym 2 wiceprezesów. Zarząd NBP realizuje uchwały Rady Polityki Pieniężnej oraz podejmuje uchwały w sprawach nie zastrzeżonych w ustawie do wyłącznej kompetencji innych organów NBP. Art. 17 stwierdza, że do zakresu działania Zarządu NBP należy w szczególności:

  1. podejmowanie uchwał w sprawie udzielania bankom upoważnień do wykonywania czynności obrotu dewizowego,
  2. realizowanie zadań z zakresu polityki kursowej,
  3. okresowa ocena obiegu pieniężnego i rozliczeń pieniężnych oraz obrotu dewizowego,
  4. nadzorowanie operacji otwartego rynku,
  5. ocena funkcjonowania systemu bankowego,
  6. uchwalanie planu działalności i planu finansowego NBP,
  7. uchwalanie prowizji i opłat bankowych stosowanych przez NBP oraz ustalanie ich wysokości,
  8. określanie zasad gospodarowania funduszami NBP,
  9. określanie zasad organizacji i podziału zadań w NBP,
  10. określanie zasad polityki kadrowej i płacowej w NBP,
  11. uchwalanie rocznego sprawozdania z działalności NBP,
  12. sporządzanie bilansu NBP oraz rachunku zysków i strat,
  13. opracowywanie bilansów obrotów płatniczych państwa z zagranicą,
  14. przygotowywanie i rozpatrywanie projektów uchwał i innych materiałów kierowanych do Rady.

Członek Zarządu NBP nie może zajmować żadnych innych stanowisk i podejmować działalności zarobkowej lub publicznej poza pracą naukową, dydaktyczną lub twórczością autorską. Uchwały Zarządu NBP zapadają większością bezwzględną głosów, a w przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos Prezesa NBP.

Bankowe dyskonto wekslowe

Możliwość przenoszenia praw wynikających z weksla na inne osoby nie tylko pozwala na zapłatę przy jego pomocy zobowiązań wobec klientów ale umożliwia także zamianę weksla w banku przed upływem terminu płatności na gotówkę. Jest to szeroko stosowana w krajach o gospodarce wolnorynkowej forma uzyskiwania gotówki przez przedsiębiorstwa na finansowanie obrotów, występująca w dwóch wariantach, tj. jako:

  • udzielanie kredytów pod zabezpieczenie weksli przyjętych od klientów,
  • nabycie wierzytelności wekslowej przez bank na własny rachunek.

Operacje takie, zwane dyskontem wekslowym, umożliwiają uzyskanie płynnej gotówki przez dotychczasowego posiadacza weksla już w momencie wyrażenia przez bank zgody na przejęcie dokumentu.

W tym celu posiadacz weksla (podawca) przedkłada weksel w banku z indosem in blanco z wnioskiem o dokonanie dyskonta. Bank, który trudni się takimi operacjami, dokonuje oceny przedłożonego weksla w celu stwierdzenia czy spełnia on odpowied­nie wymogi formalne, a także czy sytuacja finansowa podawcy umożliwi zapłatę należności, jeżeli główny dłużnik nie wywiązałby się w terminie ze zobowiązania. W przypadku uznania, że zapłata weksla w terminie nie nasuwa zastrzeżeń oraz, że spełnia on określone wymogi formalne bank stawia do dyspozycji podawcy kwotę odpowiadającą nominalnej sumie weksla, pomniejszoną o odsetki obliczone według stopy dyskontowej, jaką stosuje w dniu przyjęcia dokumentu do dyskonta. Wysokość tej stopy określana jest z reguły w skali rocznej, przy czym oscyluje ona wokół stopy oprocentowania kredytów krótkoterminowych. Dyskonto weksli bowiem w większości wypadków stanowi dla klienta formę substytutu tego właśnie rodzaju kredytów zaciąganych przede wszystkim na finansowanie należności u swoich odbiorców.

Przyjmując weksel bank uzupełnia odpowiednio treść indosu in blanco złożonego przez klienta, zamieniając go na indos pełny, wskazujący bank jako indosatariusza. W razie odmowy dyskonta bank zwraca weksel podawcy, który może unieważnić swój indos in blanco przez jego przekreślenie.

Kwoty odsetek z tytułu dyskonta weksli mogą być obliczone przy pomocy wzoru:

O – suma potrąconych odsetek

d – stopa dyskontowa

t – liczba dni od dnia przyjęcia weksla do dnia jego płatności (przyjmuje się, że każdy miesiąc równy jest 30 dniom)

S – suma wekslowa

360 – zaokrąglona liczba dni w roku

Należy podkreślić, że odsetki z tytułu dyskonta weksli bank potrąca z góry, tj. w momencie przyjęcia dokumentu. Natomiast odsetki od kredytów bankowych zaciąganych bez wekslowego zabezpieczenia są dopisywane z dołu, z reguły po upływie półrocza a czasem w końcu roku. Jeżeli zatem stopa dyskontowa odpowiada ściśle stopie oprocentowania kredytu, to dyskonto dla klienta banku jest droższe, ale w wielu wypadkach wygodniejsze.

Bank, który weksel zdyskontował, włącza go do swojego portfelu wekslowego, tj. do zbioru tych dokumentów przechowywanych w sposób ułatwiający m.in. właściwe ich przechowywanie i śledzenie zapadających terminów zapłaty. Bank ten może bowiem oczekiwać na zainkasowanie przejętej należności wekslowej, wówczas jego zarobek stanowi pełna kwota potrąconego dyskonta. Jeśli jednak bank nie posiada odpowiednich funduszów, albo uważa to za korzystne z innych powodów, może redyskontować (tj. odstąpić) weksel w innym banku (z reguły w banku centralnym) w celu wcześniejszego uzyskania płatnej gotówki Jeżeli bank centralny, jakim w naszym kraju jest Narodowy Bank Polski, uzna za możliwe przyjęcie weksla do redyskonta, potrąca od sumy nominalnej odsetki należne do dnia płatności należno­ści, obliczając je w sposób analogiczny jak bank dyskontujący. Jednak stosuje stopę redyskontową, która jest niższa od stopy dyskontowej. Banki przyjmujące weksle do dyskonta potrącają bowiem z reguły odsetki należne od stopy redyskontowej ogłaszanej przez bank centralny o około 2 punkty procentowe W tym przypadku zarobek banku dyskontującego weksel stanowi różnica między ich sumą według stopy dyskonta i redyskonta

Jeśli bank centralny redyskontował weksel to on także inkasuje należność z tego dokumentu wynikającą w terminie jej płatności. Warto zauważyć, że redyskontowa­nie weksli przez bank centralny stanowi formę udzielania w specyficzny sposób kredytu refinansowego dla innych banków.

Zasady przyjmowania weksli do dyskonta regulują samodzielnie banki, które takimi czynnościami się zajmują. Jeśli jednak chcą one zachować sobie możliwość odstępowania dyskontowanych weksli bankowych centralnemu, to muszą uwzględ­niać ogólne wymogi, jakie ten bank wyznacza przy redyskoncie.

Narodowy Bank Polski przyjmuje do redyskonta weksle:

  • spełniające wymogi prawda wekslowego oraz zawierające poświadczenie o uisz­czeniu opłaty skarbowej we właściwej wysokości,
  • zawierające zobowiązania wynikające z obrotów gospodarczych, tzn. weksle tzw. kupieckie i handlowe; nie przyjmuje się zatem do redyskonta weksli związanych z udzieleniem pożyczek pieniężnych,
  • podpisane przez solidnych pod względem wypłacalności wystawców i akcep-tantów (weksle trasowane) lub przez wystawców (weksle własne) oraz przez bank, który dokonał dyskonta,
  • z terminem płatności wyraźnie określonym (nie przyjmuje się więc do redys­konta weksli płatnych za okazaniem, w pewien czas po okazaniu lub zawierających inaczej oznaczony termin płatności, chociaż prawo to dopuszcza),
  • opatrzone — w razie weksli trasowanych — bezwarunkowym akceptem trasata (nie redyskontuje się więc weksli trasowanych bez uprzedniego uzyskania akceptu trasata),
  • opatrzone indosem in blanco banku, który weksel zdyskontował,
  • uwzględniające miejsce płatności weksla w oddziałach banków, w których dłużnik, tj. akceptant weksla trasowanego lub wystawca weksla własnego mają rachunki,
  • nie zawierające ograniczeń w tekście lub w indosach dotyczących prawa przenoszenia prawa własności weksla lub wyłączających określone osoby spod zwrotnego poszukiwania,
  • podpisane w sposób umożliwiający bezsporną identyfikację podmiotów, które są zobowiązane (tj. złożyły na wekslu podpisy).

Jak z powyższego wynika Narodowy Bank Polski szczegółowo określił warunki, jakim powinny odpowiadać weksle przyjmowane do dyskonta. Są one bardziej zawężone, aniżeli formułuje to prawo wekslowe, a zwłaszcza nie uwzględniają szeregu wariantowych zasad dopuszczalnych prawnie (np. weksli płatnych za okazaniem, indosów „bez obliga”, różnych form określenia terminu płatności). Jest to podyk­towane chęcią do pewniejszego zabezpieczenia otrzymania zapłaty weksla i uniknięcia mniej jednoznacznych określeń. Ponadto redyskonto weksli przez NBP jest traktowa­ne dotychczas jako instrument krótkotrwałego kredytowania należności z tytułu sprzedaży towarów i usług, tzn. nie uwzględnia ono potrzeb płatniczych wywoływa­nych innymi przyczynami. Można jednak sądzić, że to ostatnie ograniczenie ulegnie złagodzeniu w miarę szerszego rozwinięcia obrotu wekslowego.

Elementy składowe weksli

Niezbędnymi elementami weksla, czyli rekwizytami wekslowymi nazywamy ustawowo konieczne składniki weksla. Część z tych elementów musi być zawarta bezwzględnie w treści weksla, pod rygorem nieważności, natomiast w braku niektórych z nich, jak oznaczenie terminu płatności, miejsca wystawienia weksla, prawo wekslowe zawiera domniemania prawne, pozwalające te braki uzupełnić. Obok niezbędnych składników wekslowych w treści weksla mogą być zawarte różnorodne klauzule wekslowe wypracowane przez praktykę obrotu wekslowego.

Nazwa „weksel” – zarówno w wekslu własnym, jak i w wekslu trasowanym w samym tekście dokumentu, w języku w którym go wystawiono, musi być zawarta nazwa „weksel”. Nie ma obowiązku wystawiania weksli na urzędowych blankietach wekslowych, ale jest to korzystne, gdyż zapewnia minimum formy zobowiązania wekslowego, realizuje obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej i eliminuje zarzut, że nie zaciągnięto zobowiązania wekslowego. Kolejność umieszczania pozostałych elementów weksla nie jest istotna, byleby weksel zawierał wszystkie niezbędne składniki przed dochodzeniem z niego praw. Treść weksla może być wypełniona odręcznie lub pismem maszynowym. Jeżeli weksel wystawiono w jednym języku, a np. indosy, domicyl, aval w innym; wystarczy by nazwa weksel była wymieniona w języku, w którym napisano przyrzeczenie lub polecenie zapłaty weksla.

Bezwarunkowe przyrzeczenie (art. 101, pkt 2 p.w.) lub polecenie zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej (art. 1, pkt 2 p.w.) musi być także zawarte w treści samego weksla. Jest to najistotniejszy element każdego weksla. Jakiekolwiek uwarunkowanie przyrzeczenia lub polecenia powoduje nieważność weksla. Suma wekslowa musi być dokładnie określona. Sumę wpisuje się zarówno cyframi, jak i słownie; w przypadku różnicy w tych określeniach ważna jest suma wpisana literami.

W wekslu trasowanym konieczne jest wymienienie nazwiska osoby, która ma zapłacić sumę wekslową (trasata). Wymienienie nazwiska trasata może być dokonane w każdej części weksla, byleby było to na przedniej jego stronie; zwykle umieszcza się je u dołu weksla po lewej stronie. Zamiast nazwiska może być podana firma. Trasatem może być sam wystawca, natomiast nieważny jest weksel, w którym trasat i remitent to jedna osoba. Trasat nie jest dłużnikiem wekslowym, gdyż odpowiada z weksla dopiero po przyjęciu (akcepcie).

Oznaczenie terminu płatności nie musi być zawarta w treści weksla, bowiem zgodnie z art. 102 p.w. weksel bez oznaczenia terminu płatności jest płatny za okazaniem. Jeśli jednak element ten wprowadza się do treści weksla, to zgodnie z art. 103 p.w. do weksli własnych stosuje się analogiczne zasady, jak w przypadku weksla. 33 p.w. Weksel może być zatem płatny: za okazaniem, w pewien czas po okazaniu, w pewien czas po dacie, w oznaczonym dniu. Weksle z innymi formami oznaczenia terminu płatności są nieważne, np. weksle w których suma wekslowa jest płatna ratami, zawierający dwie daty płatności, a także te w których termin płatności jest wcześniejszy od daty wystawienia.

Oznaczenie miejsca płatności także może być uzupełnione domniemaniem z art. 102 p.w. W braku oznaczenia miejsca płatności, miejsce wystawienia weksla własnego uważa się za miejsce jego płatności. Jeśli w wekslu brakuje także miejsca wystawienia, uważa się, że został on wystawiony w miejscu podanym obok nazwiska wystawcy. W przypadku weksla trasowanego, w braku osobnego określenia, za miejsce płatności uważa się miejsce wymienione obok nazwiska trasata. Za miejsce płatności uznaje się miejscowość, a nie konkretny lokal lub siedzibę firmy. Weksel w którym podano więcej niż jedno miejsce płatności jest nieważny, podobnie jak weksel, na podstawie którego nie ma żadnej możliwości określenia miejsca płatności.

Nazwisko osoby na rzecz której lub na której zlecenie ma być dokonana zapłata (remitenta). Elementem koniecznym każdego weksla jest określenie jego pierwszego posiadacza, osoby uprawnionej z weksla, czyli remitenta. Istnieje zasadnicza różnica między wekslem własnym w którym wystawca nie może być jednocześnie remitentem, a wekslem trasowanym, który dopuszcza taką możliwość. Nie jest dopuszczalne wystawienie weksla na okaziciela.

Oznaczenie daty i miejsca weksla stanowi kolejny element obligatoryjny weksla. Weksel może zawierać tylko miejsce i jedną datę wystawienia. Data wystawienia winna składać się z dnia, miesiąca i roku. Zamiast miejsca wystawienia wystarczy podanie miejsca obok nazwiska wystawcy, co dotyczy zarówno weksla własnego, jak i trasowanego. Jeśli brakuje nawet takiego oznaczenia miejsca wystawienia weksel jest nie ważny.

Podpis wystawcy jest elementem niezbędnym dla każdego weksla; bez podpisu wystawcy nie ma weksla. Podpis należy umieszczać pod treścią weksla, zazwyczaj po prawej stronie u dołu. Chodzi o to, by podpis wystawcy obejmował całą treść weksla, a zwłaszcza przyrzeczenie lub polecenie zapłaty. Podpis może być jedynie własnoręczny.

Poza elementami, które stanowią istotną część składową weksla, warunkującą jego ważność mamy wiele klauzul dodatkowych, które zostały wypracowane przez praktykę wekslową. Klauzule te wywołują skutki prawne przewidziane w prawie wekslowym. Do częściej stosowanych tego typu uzupełniających elementów zobowiązań wekslowych należą:

–                                                    Domicyl wekslowy, może wskazywać, że weksel będzie płatny w miejscu zamieszkania lub w siedzibie osoby trzeciej. Osoba ta nazywana jest domicyliatem. Domicyliata może oznaczyć wystawca weksla przy jego wystawianiu, trasat przy przyjęciu i posiadacz weksla, o ile uzyska na to zgodę wystawcy i wszystkich podpisanych przed nim na wekslu.

–                                                    Oprocentowanie sumy wekslowej jest możliwe jeśli zostało dokonane na wekslu płatnym za okazaniem lub w pewien czas po okazaniu, stopa procentowa jeśli określona w treści weksla, a zastrzeżenie oprocentowania pochodzi od wystawcy; odsetki biegną od daty wystawienia weksla, chyba że wskazano inną datę.

–                                                    Klauzula „nie na zlecenie” oznacza, że opatrzony nią weksel nie może być przenoszony drogą indosu; weksel taki nazywa się rekta – wekslem. Takie weksle mogą być przenoszone w formie przelewu.

Jedną z najczęściej stosowanych klauzul jest zwolnienie od protestu. Wystawca, indosant lub poręczyciel przez napisanie na wekslu „bez protestu”, „bez kosztów” lub równoznacznego, zwalnia posiadacza weksla od protestu z powodu nie przyjęcia lub niezapłacenia weksla.

Weksle mogą zawierać określenia określające bliżej rodzaj weksla lub funkcję, którą spełnia w obrocie np. sola (oznaczający wekslel własny, lub weksel wystawiony w jednym egzemplarzu), prima, secunda (oznaczające numerowanie wtóropisów), gwarancyjny, kaucyjny.

Obrót pieniężny. Systemy obrotu cyfrowego

Dokonanie płatności jest integralnym składnikiem procesu sprzedaży. W Internecie stosowanych jest kilka metod płatności, żadna z nich nie zdobyła sobie jeszcze pełnego uznania użytkowników sieci. Trwają pracę nad stworzeniem systemu w pełni korzystającego z zalet Internetu, ale systemu wolnego od wad. Przejawem tych prac jest kilka rozwiązań stosowanych w sieci – karty kredytowe, czeki elektroniczne i pieniądz elektroniczny. Oczywiści występuje też sprzedaż za zaliczeniem pocztowym, ale nie jest to metoda bezgotówkowa, dlatego nie będzie omawiana.

Karty kredytowe dzięki swej popularności na całym świecie stały się naturalnym narzędziem regulowania należności także w Internecie. Kupujący wysyła siecią do sprzedawcy kod opisujący kartę, ten odsyła go dla potwierdzenia i należność zostaje przelana. Wszystkie pozostałe czynności wykonuje instytucja firmująca kartę, tak jak przy normalnym użyciu kart kredytowych. W świetle zagrożeń dla zachowania tajności przesyłanych Internetem danych pojawia się pytanie o bezpieczeństwo tej metody. Możliwość przechwycenia numeru karty stanowi jej największą wadę, jest to wciąż możliwe. Stosowane są wprawdzie programy i urządzenia kodujące przekaz, ale są niedoskonałe. Poza tym sprzedawca uzyskuje wraz z numerem karty adres i inne dane kupującego, które może wykorzystać w złej wierze. Nierozwiązanym problemem jest też naliczanie opłat przy korzystaniu z internetowych danych przez bardzo krótki czas, w wielu miejscach po sobie. Powoduje to, że koszty obsługi operacji zapłaty są wtedy znacznie wyższe niż cena za pobrane z Internetu informacje. Zaletami kart kredytowych jest to, że są już sprawdzoną i w miarę powszechną metodą. Dopracowanie płatności kartami kredytowymi stanie się być może realne dzięki porozumieniu dwóch największych instytucji wystawiających je – MasterCard i Visa. Ustanowiły one wspólny fundusz badawczy i protokół transferu danych przy transakcjach wykorzystujących ich karty – SET (Secure Electronic Transactios). Jest to powodowane rozwojem konkurencyjnych metod płatności, a także próbami stworzenia systemu obsługujący karty kredytowe w całości w Internecie, podjętymi przez The First Virtual Bank.

Wielu użytkowników Internetu nie posiada jednak kart płatniczych (np. w Polsce) i równie wielu posiadających je stale przekracza limity zadłużenia. By wyjść na przeciw tym ludziom stworzono elektroniczne czeki, funkcjonujące bardzo podobnie do papierowych. Wszelkie informacje potrzebne do realizacji czeku przesyłane są do specjalnej organizacji prowadzącej ich obsługę, która potwierdza sprzedawcy transfer pieniędzy. Dzięki temu sprzedawca nie otrzymuje żadnych wiadomości o kupującym, posiada je jedynie organizacja prowadząca czeki, co stanowi mniejsze zagrożenie prywatności niż przy płatnością kartą kredytową

Czek potwierdzany jest podpisem elektronicznym, systemem który jest powszechnie uważany za rewolucyjny dla wszelkich transakcji internetowych, wymagających poświadczenia dokumentu. Podpis elektroniczny jest swoistą cyfrową pieczęcią bazującą na prywatnym kodzie przyznawanym konkretnej osobie. Jako nośnik tego kodu służy karta z mikroprocesorem, której można użyć tylko w połączeniu z osobowym numerem identyfikacyjnym. System ten jest traktowany jako w pełni bezpieczny.

Elektroniczne czeki wystawiają już swym klientom NetChex i NetCheque oraz wymienione w trzecim rozdziale CheckMaster i American Banking System. NetChex obciąża przyjmującego jego elektroniczne czeki prowizją wynoszącą 3%-5% za każdą transakcję i 10 dolarami miesięcznej opłaty. Posiadacze czeków płacą natomiast 50 centów za 10 czeków.

Stworzenie nowego, elektronicznego pieniądza wywołało dyskusje i poruszenie nie tylko w Internecie. The First Digital Bank, który dysponuje pieniądzem o nazwie e-cash będzie rozdzielał uczestnikom systemu pliki zbudowane w taki sposób, że każdy z nich zawiera wielokrotność 100 wyrazowego, tajnego kodu (plik z jednym kodem to jedna jednostka płatniczą, z pięcioma – pięć). Część kodu stanowią dane nadawcy, które są potrzebne do potwierdzenia przyjęcia zapłaty, ale nie można ich odczytać. Gdy użytkownik chce zapłacić za towar kupiony w wirtualnym sklepie wysyła odpowiednią ilość plików sprzedawcy, który po sprawdzeniu sumy przekazuje je do banku. The First Virtual Bank obciąża rachunek kupującego, zapisuje pliki na konto sprzedawcy i wysyła obu stronom potwierdzenie transakcji. System zapewnia pełne bezpieczeństwo transakcji, jest szybki i bardzo tani. Nie zapewnia jednak prywatności, gdyż bank ma wgląd do wszystkich operacji, znacznie szerszy niż przy korzystaniu z usług tradycyjnych banków; trudność sprawia też wymiana e-cash na różne waluty i rozmienianie.

Kreacja e-cash stwarza problemy makroekonomiczne. Nowy pieniądz stanowi zagrożenie dla stabilności systemów monetarnych, gdyż nie ma przecież pewnego oparcia w żadnej walucie. Wprawdzie The First Digital Bank wydaje elektroniczne banknoty jedynie po wpłaceniu na konto ekwiwalentu w dolarach, ale proces ten nie podlega żadnej kontroli. Ponadto nie ma instytucji, która gwarantowałaby e-cash jako powszechny środek płatniczy w Internecie.

Rozważając różne metody płatności w Internecie powstaje pytanie o to, który z nich pozostanie, a które znikną z rynku. Odpowiedź jeszcze nie jest możliwa, prawdopodobnie pozostanie tylko jeden pieniądz cyfrowy. Cechy pieniądza papierowego posiada e-cash, byłby dlatego łatwy w użyciu. Jeśli uda się pokonać trudności ekonomiczne, których nastręcza, ma szansę wysunąć się na pierwszy plany. Z drugiej strony, w codziennym życiu dysponujemy różnorodnymi metodami regulacji opłat i może ta różnorodność przeniesie się do Internetu.

Bez wątpienia pozostaje, że stworzenie bezpiecznego, lub chociaż nie mniej bezpiecznego niż obecny, systemu obiegu pieniądza leży u podstaw rozwinięcia się handlu w Internecie. Musi być to system darzony zaufaniem przez użytkowników sieci i zapewniający im anonimowość transakcji.