Archiwum kategorii: Pisanie prac

pisanie prac z bankowości

Operacje bankowe pośredniczące

Operacje pośredniczące mają charakter usług bankowych wykonywanych przez banki odpłatnie na zlecenie i na rachunek klientów. Zalicza się do nich przede wszystkim prowadzenie rachunków bankowych i przeprowadzanie ich za pośrednictwem rozliczeń pieniężnych. Podobnie operacje zakupu i sprzedaży papierów wartościowych, dokonane na zlecenie klienta, są operacjami pośredniczącymi.

Osoby prawne i fizyczne mogą otwierać rachunki bankowe w wybranym banku. Umowa o otwarcie rachunku bankowego ma charakter cywilno – prawny, a umawiające się strony są równorzędnymi partnerami. W umowie rachunku bankowego bank zobowiązuje się do przechowywania środków pieniężnych posiadacza rachunku oraz do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych. Jednostki gospodarcze dokonują za pośrednictwem banków rozmaitych operacji rozliczeniowych, korzystają z kredytów, deponują lokaty terminowe, gromadzą fundusze o różnym przeznaczeniu.

Zgodnie z polskim prawem bankowym, w celu przechowywania środków pieniężnych i przeprowadzania rozliczeń związanych z działalnością gospodarczą banki prowadzą rachunki bieżące, pomocnicze i lokat terminowych. Ponadto klient może mieć wydzielone rachunki (np. dla rozliczeń zagranicznych, rachunki kredytów).

Od 1994r. jednostki gospodarcze mają obowiązek posiadania rachunku bankowego i przeprowadzenia za jego pośrednictwem określonych rozliczeń w formie bezgotówkowej.

Operacje bankowe czynne

Prawo bankowe, obowiązujące od lutego 1998r., stworzyło podstawy formalne przebudowy polskiej bankowości. Zreformowany model bankowości zapewnia dualizm w kierowaniu pieniądza oraz konkurencyjność między bankami.

Banki wydają regulaminy, nazywane też instrukcjami lub zarządzeniami, które określają rodzaje i warunki wykonywanych operacji.

W operacjach czynnych banki wykorzystują zgromadzone środki udzielając różnego rodzaju kredytów, lokując kapitały własne i klientów w korzystnych przedsięwzięciach.

Udzielanie kredytów krótko – i średnioterminowych jest podstawowym rodzajem operacji bankowych. Konsekwencją tej działalności jest poszukiwanie przez banki źródeł jej finansowania w postaci gromadzenia wkładów i oszczędności.

Obok podstawowych operacji w postaci udzielania kredytów, banki przeprowadzają także inne operacje czynne. Należy do nich lokowanie środków własnych i powierzonych przez klientów w papierach wartościowych oraz w innych korzystnych inwestycjach. Cechą operacji aktywnych jest działanie banku na własny rachunek i ryzyko. Innym rodzajem operacji czynnych jest udzielanie przez banki różnego rodzaju gwarancji, poręczeń. W operacjach tych banki wprawdzie nie angażują własnych środków, ale przejmują ryzyko za klienta zlecającego udzielenie gwarancji.

Zalety i wady leasingu

Funkcjonalnie leasing można traktować jako pewną formę podziału pracy, gdyż inwestor nie musi sam dokonywać zakupu, finansować go, opodatkowywać i na końcu upłynniać jego przedmiot, tylko przekazuje te funkcje firmie leasingowej. Jak przy wszystkich formach podziału pracy, jest to korzystne dla obu stron, jeśli zmniejsza to koszty lub przysparza dodatkowych dochodów. Takie relatywne zalety leasingu mogą wynikać z następujących przyczyn:

  • niższych kosztów nabycia lub wytwarzania,
  • niższych kosztów bieżących,
  • wyższego przychodu ze sprzedaży.

1. Niższe koszty nabycia lub wytwarzania.

Firma leasingowa jako duży odbiorca może przy nabywaniu dóbr będących potem przedmiotem leasingu wynegocjować korzystniejsze ceny niż pojedynczy inwestor. W przypadku nieruchomości można sobie wyobrazić, że wyspecjalizowana spółka leasingowa, przejmująca w fazie budowy funkcje nadzorcze, działa bardziej efektywnie, co obniża koszty.

2. Niższe koszty bieżące.

Możliwe jest również, że pewne koszty bieżące, które ponosi się nawet w przypadku kupna na kredyt, kształtują się korzystniej, jeśli są ponoszone przez spółkę leasingową, a nie przez samego inwestora. Firma leasingowa, ze względu na rozmiary swej działalności może mieć dostęp do tańszych źródeł refinansowania niż inwestor występujący w roli kredytobiorcy. Spółka leasingowa może uzyskać korzystniejsze warunki przy zawieraniu umów ubezpieczeniowych i serwisowych.

3. Wyższy przychód ze sprzedaży.

W przypadku umów leasingowych, gdzie przedmiot leasingu po zakończeniu okresu umowy jest sprzedawany przez leasingodawcę, dodatkowe korzyści mogą być skutkiem większego doświadczenia firmy leasingowej w transakcjach na rynku nieruchomości lub używanych maszyn. Może to dać w efekcie niższe koszty transakcji i wyższy przychód ze sprzedaży.

Leasing stosowany w długim okresie przynosi dla firmy podobny efekt, jak długoterminowy kredyt. Wpływa to pozytywnie na stabilizację warunków działania użytkownika rzeczy i usprawnia jego politykę finansową. Wynika to z faktu, iż raty spłat są pod względem wielkości i terminów płatności z góry dostosowane do przewidywanych korzyści z użytkowania rzeczy. Leasing umożliwia szybszą amortyzację środków trwałych niż to wynika z powszechnie stosowanych w tej dziedzinie przepisów. W wielu krajach leasing jest zalecany ze względu na pewne przepisy fiskalne, które pozwalają na płacenie podatków za użytkowanie środków produkcji z bieżących przychodów firmy przed ich opodatkowaniem, a nie z zysku netto.

Z punktu widzenia firmy korzystającej z leasingu niezmiernie ważną cechą jest możliwość dostępu do osiągnięć postępu technicznego, co ma bardzo istotne znaczenie w dobie szybkiego zużywania się maszyn i urządzeń. Firma finansująca się poprzez leasing ma znacznie większe możliwości wymiany maszyn niż firma, która zakupiła maszyny na własność. Kupując na drodze leasingu, pozbywa się ona także kłopotów związanych ze zbytem lub likwidacją przestarzałych czy niepotrzebnych już środków produkcji.

4. Trudności w stosowaniu umów leasingowych w Polsce.

W gospodarce polskiej firmy przyzwyczajone są od lat do instytucji bankowych, stąd też nie mają barier psychologicznych do zaciągania kredytów. Leasing jest u nas formą prawie nie znaną przeciętnemu obywatelowi, który może mieć pewne opory do jego stosowania.
Inną przeszkodą w stosowaniu leasingu może być brak uregulowań prawnych w polskiej gospodarce związanych z zawieraniem umów leasingowych i określających prawa i obowiązki stron takiej umowy. Poza tym polskie prawo bankowe nie wprowadza leasingu jako operacji bankowej. Niewystarczające regulacje prawne utrudniają rozpowszechnienie u nas leasingu. Tymczasem leasing jest szczególnie przystosowany do polskich warunków. Wiele nowych przedsiębiorstw prywatnych, prywatyzowanych i państwowych nie dysponuje odpowiednim kapitałem na zakup urządzeń produkcyjnych. Można się spodziewać szerszego rozpowszechnienia leasingu. W Polsce działa około 40 przedsiębiorstw leasingowych często związanych z kapitałem bankowym. Natomiast banki nie zawierają jeszcze umów leasingowych.

Klasyfikacja operacji bankowych

Pojęcie operacje bankowe w szerokim znaczeniu obejmuje wszystkie rodzaje czynności bankowych. Należą do nich operacje bierne (pasywne), operacje czynne (aktywne) oraz operacje pośredniczące (usługowe).

Polskie Prawo bankowe wymienia następujące operacje bankowe nazywane tam czynnościami bankowymi:

* prowadzenie rachunków bankowych,
* przyjmowanie wkładów oszczędnościowych i lokat terminowych,
* przeprowadzanie rozliczeń pieniężnych,
* udzielanie i zaciąganie kredytów oraz pożyczek pieniężnych,
* wykonywanie operacji czekowych i wekslowych,
* przyjmowanie oraz dokonywanie lokat w bankach,
* udzielanie oraz przyjmowanie poręczeń i gwarancji bankowych,
* dokonywanie obrotu wartościami dewizowymi oraz prowadzenie obsługi finansowej obrotów z zagranicą,
* prowadzenie obsługi pożyczek państwowych,
* emitowanie papierów wartościowych oraz dokonywanie obrotu tymi papierami,
* dokonywanie zleconych czynności związanych z emisją papierów wartościowych,
* przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych,
* wykonywanie na zlecenie innych banków czynności należących do zakresu działania banków zlecających.

Charakterystyka leasingu jako nowej oferty bankowej

Wstęp pracy dyplomowej

Leasing – pojęcie, które podobnie jak „business”, „manager” i wiele innych weszło w swoim oryginalnym angielskim brzmieniu do słownictwa polskiego, zaczyna nabierać praktycznego znaczenia. Od pewnego czasu coraz częściej czytamy, słyszymy i sięgamy po leasing.
Jak się wydaje, polski biznesmen jest mniej zainteresowany pochodzeniem leasingu, bardziej natomiast chciałby zrozumieć jego znaczenie w przypadku gdy myśli o rozszerzeniu działalności prowadzonej przez siebie firmy, zwiększeniu produkcji, usług, unowocześnieniu dotychczasowego potencjału produkcyjnego, wprowadzeniu najnowszych technologii. Polski biznesmen powinien znaleźć odpowiedź na pytanie: czy dla zrealizowania zamierzonego przedsięwzięcia powinien sięgnąć po kredyt bankowy, czy skorzystać z leasingu?
Celem pracy jest przedstawienie najważniejszych z punktu widzenia przyszłych użytkowników leasingowanych przedmiotów, informacji na temat leasingu oraz zasady finansowania danego przedsięwzięcia poprzez leasing. Praca ma również ukazać zalety i wady leasingu oraz rolę towarzystw leasingowych ze szczególnym uwzględnieniem towarzystw z udziałem kapitału bankowego. Przykładem takiego towarzystwa jest BEL LEASING sp. z o.o., którego właścicielem jest BIG Bank Gdański S.A.

Pojęcie i rola banku

Poprzednikami współczesnych banków byli średniowieczni handlarze trudniący się wymianą pieniędzy. Nazwa bank pochodzi od nazwy ławki (kontuaru – banco), przy którym pracowali włoscy handlarze pieniędzy. Bankierzy ci zajmowali się przede wszystkim przekazywaniem pieniędzy (wkładów) od jednego klienta do drugiego, także w innych miejscowościach.
W tym celu klienci deponowali pieniądz kruszcowy u bankierów, a ci w zamian wystawiali zaświadczenie – banknot – weksel na bankiera w innym mieście.

Pośredniczenie w płatnościach swoich wkładów (przez wyrównanie ich należności i zobowiązań) następowało przez przenoszenie wkładów z konta na konto. Stąd nazwa – banki żyrowe (giro- krag).

Bank jest instytucją służącą centralizacji tych, co wypożyczają pieniądze, i tych co je pożyczają.
Rolę banku w gospodarce narodowej można scharakteryzować poprzez prezentację trzech najbardziej istotnych dziedzin działalności banku; są to:

  • udział w kreacji pieniądza,
  • udział w społecznym podziale pracy,
  • dokonywanie alokacji i transformacji środków.

Banki komercyjne mogą w ograniczonym stopniu tworzyć pieniądz bankowy ponad pozostawione mu sumy wkładów za pomocą kreacji dodatkowych kredytów.
Kreacja pieniądza bankowego przez banki komercyjne następuje poprzez wzrost wielkości kredytów udzielanych przez te banki, a także przez zwiększenie zakupu walut obcych. Obie te operacje powodują wzrost środków płatniczych w danym banku, na którego konto zostały przekazane środki otrzymane w formie kredytu.

Bank jest przedsiębiorstwem, które prowadzi działalność mającą na celu przejęcie od jednostek gospodarczych i osób fizycznych czynności finansowych. Banki przede wszystkim przyjmują wkłady i udzielają kredytów, co sprawia, że przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe nie muszą same szukać kredytodawcy czy kredytobiorcy. Banki występują również w zastępstwie podmiotów gospodarczych w handlu papierami wartościowymi. Kupują i sprzedają w imieniu swoich klientów na giełdzie określone akcje i obligacje.

Banki spełniają istotną rolę jako instytucje transformacyjne, pośredniczące w doprowadzaniu do wzajemnego uzgodnienia różniących się struktur podaży i popytu. Odnosi się to zwłaszcza do transformacji informacji, wielkości zapotrzebowanej sumy pieniądza, transformacji terminu i transformacji ryzyka.

Rolę banku można określić następująco:

* rola płatnika – dokonywanie płatności w imieniu swoich klientów,
* rola agenta – działanie w imieniu klientów w zakresie emisji papierów wartościowych i zarządzania własnością klientów,
* rola gwaranta – poparcie udzielane klientom w spłacie zobowiązań,
* rola pośrednika – dokonywanie transformacji otrzymanych depozytów w kredyty,
* rola instrumentu w realizacji polityki gospodarczej kraju – regulowanie podaży pieniądza poprzez działanie banku centralnego.

Wierzyciel

Podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązków w drodze administracyjnego postępowania egzekucyjnego jest wierzyciel .[1]

Wierzycielem będzie organ administracji rządowej lub samorządowej właściwy do orzekania w I instancji – gdy źródłem powstawania egzekwowanych obowiązków będą jego decyzje lub postanowienia.  Natomiast, gdy  obowiązki  te  wynikają   z   orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa, wierzycielem będzie organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu tych obowiązków albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Nie rozporządza on procesem egzekucyjnym tak jak wierzyciel w postępowaniu cywilnym, ale ma obowiązek podjęcia działań do zastosowania środków egzekucyjnych. Sposób działania i obowiązki wierzyciela określają przepisy wykonawcze zawarte w rozdziale drugim rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541). Podmioty „prywatne” natomiast mogą tylko za pośrednictwem wierzyciela wnosić o podjęcie działań mających na celu wszczęcie egzekucji administracyjnej, gdy mają w tym interes prawny.[2]

Wierzycielem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej jest także organ lub instytucja państwa obcego, na zasadach i w zakresie określonych w ustawie lub ratyfikowanej umowie międzynarodowej, którą stroną jest Rzeczpospolita Polska. Najczęściej wierzycielem i organem egzekucyjnym będzie ten sam organ ale może się zdarzyć, że funkcje te będą pełniły różne podmioty.

Podstawową funkcją wierzyciela, jako podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku, jest realizacja czynności zmierzających do wszczęcia egzekucji. Zadaniem wierzyciela jest zatem doręczenie zobowiązanemu pisemnego upomnienia, (chyba, że nie jest ono wymagane), sporządzenie tytułu wykonawczego oraz wystąpienie do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. Poza tym wierzyciel realizuje też wiele istotnych kompetencji w toku postępowania egzekucyjnego. Niektóre z nich są uprawnieniami typowymi dla strony postępowania, jak np. składanie środków zaskarżenia (np. zażalenia na postanowienia, skargi na przewlekłość postanowienia, itd.). Inne zaś wskazują na pełnienie przez wierzyciela funkcji współdysponenta postępowania egzekucyjnego (np. wyrażanie zgody na wyłączenie określonych składników majątkowych zobowiązanego spod egzekucji, udział w rozpatrywaniu zarzutów, kierowanie do organu egzekucyjnego wiążących wniosków sprawie umorzenia oraz zawieszenia postępowania egzekucyjnego).[3]

Połączenie    funkcji   wierzyciela   i organu   egzekucyjnego   ręku  jednego podmiotu powoduje, że niektóre czynności stają się bezprzedmiotowe (np. składanie wniosku o wszczęcie egzekucji). Ponadto ustawodawca zastrzega niektóre uprawnienia wyłącznie dla wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym (np. prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie). Chodzi tu o wyeliminowanie tych sytuacji, w których wierzyciel, działający jednocześnie w charakterze organu egzekucyjnego, zaskarżałby własne czynności.

[1] R. Hauser, Ochrona obywatela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Poznań 1988, s. 19.

[2] Z. Leoński, Administracyjne postępowanie…,s. 66.

[3] T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne…s. 65.

 

Produkty i usługi bankowe

We współczesnym świecie banki są niezbędnym ogniwem gospodarek rynkowych. Ich rola rośnie także w gospodarce polskiej, a polski system bankowy coraz bliższy jest standardom europejskim. Banki, dążąc do zdobycia coraz większego udziału w rynku, same wychodzą naprzeciw oczekiwaniom klienta oferując coraz to bardziej różnorodne usługi. Aby bank mógł skutecznie obsługiwać klientów, musi być lepszy, szybszy lub tańszy od swoich konkurentów. Będzie to możliwe tylko wtedy, gdy bank dostosuje swoją działalność do zmian zachodzących na rynkach finansowych[1].

W ujęciu ekonomicznym rynek jest formą nawiązywania kontaktów między kupującymi i sprzedającymi w celu ustalenia warunków transakcji: sposobu, miejsca, czasu oraz ceny. Rynek usług finansowych jest rynkiem kupującego. Obejmuje on usługi bankowe, usługi związane z obrotem papierami wartościowymi, usługi ubezpieczeniowe, oszczędzanie na cele mieszkaniowe, a także usługi specjalistyczne, takie jak leasing, faktoring, karty płatnicze i doradztwo finansowe. Rynek usług bankowych można określić jako miejsce, gdzie oddziałują na siebie siły w postaci zapotrzebowania na usługi bankowe przez faktycznych i potencjalnych klientów oraz ich podaż, czyli wielkość oferty banków[2].

Zapotrzebowanie na usługi bankowe zależy od sytuacji gospodarczej kraju z jednej strony i od kultury ekonomicznej społeczeństwa z drugiej. Stan, w jakim znajduje się gospodarka, decyduje o ilości podmiotów gospodarczych, rozmiarach ich działalności i rozwoju, kontaktach z kontrahentami zagranicznymi. Wzrost tych wielkości zwiększa zapotrzebowanie gospodarki na usługi bankowe, zastój i recesja działają odwrotnie. Sytuacja gospodarcza wpływa również na wielkość dochodów ludności, które są potencjalnym towarem, którym banki handlują.

Popyt na usługi bankowe dla ludności uzależniony jest od poziomu dochodów społeczeństwa w relacji do bieżących wydatków koniecznych dla przeżycia oraz od kultury ekonomicznej tegoż społeczeństwa, związanej z tradycjami pokoleniowymi, regionalnymi, a także skłonnością do oszczędzania. Zapotrzebowanie na te usługi może być skutecznie zwiększane poprzez odpowiednie działania banku, należy jednak pamiętać, że w określonym przedziale czasu jest zawsze ograniczone. Konkurentami banków stają się obecnie towarzystwa ubezpieczeniowe, towarzystwa powiernicze, fundusze inwestycyjne, emitenci kart płatniczych, firmy telekomunikacyjne i spółki dysponujące sieciami komputerowymi oraz inne instytucje pozabankowe[3]. Banki starają się temu przeciwdziałać poprzez rozszerzanie swej podstawowej oferty o pakiety usług towarzyszących (np. dodatkowe ubezpieczenie), muszą także przeanalizować zakres oferowanych przez siebie usług.

Podaż usług przez banki komercyjne jest ograniczona ich możliwościami przerobowymi, jednakże powiększanie tych możliwości stanowi element rozwoju każdego banku. Wyrazem tych dążeń jest wprowadzenie usług homebankingu, zlecania operacji finansowych przez telefon, udzielanie informacji o saldach na posiadanych rachunkach bankowych – przez pracownika banku lub automat (bankofon), usługi za pośrednictwem Internetu, a także wiele innych nowoczesnych rozwiązań technologicznych usprawniających pracę banku (coraz efektywniejsze systemy informatyczne).

Dążenie do powiększania zysku powoduje, że podaż usług na rynku bankowym jest z reguły wyższa od aktualnego zapotrzebowania. W celu zachęcenia potencjalnych klientów banki prowadzą różnego rodzaju działania promocyjne. Coraz częściej zajmują się tym odpowiednio przeszkoleni pracownicy działów marketingu.

Praca w warunkach silnie rozwiniętej konkurencji uwrażliwiła banki na poziom cen usług bankowych – wysokość stopy procentowej oraz pobieranych prowizji i opłat, a także zakres usług świadczonych za darmo i odpłatnie. Proponowanie klientom mniej korzystnego oprocentowania lokat czy znacznie wyższych prowizji niż w instytucjach konkurencyjnych zaczęło stwarzać wyraźnie wyczuwalną groźbę ich utraty[4]. Szybki rozwój nowoczesnych technologii zmusił banki do zwrócenia uwagi na jakość obsługi klientów korzystających przede wszystkim z usług elektronicznych. Coraz rzadsze odwiedziny klientów w klasycznych oddziałach bankowych wymusiły rozbudowę centrów informacji telefonicznych. Za ich pośrednictwem przekazywana jest aktualna oferta usług, udzielane są informacje o kontach i rachunkach, przeprowadzane transakcje finansowe itp. Centra pozwalają także na zmniejszenie kosztów, ponieważ możliwa jest ich integracja z systemami informatycznymi oraz automatyzacja wielu usług. Z badań przeprowadzonych w krajach Unii Europejskiej wynika, że przed zastosowaniem tego rodzaju rozwiązań czołowe firmy traciły w ciągu pięciu lat blisko połowę swoich klientów. Badania wykazały także, że zatrzymanie dotychczasowych klientów jest od pięciu do dziesięciu razy tańsze niż pozyskanie nowych[5].

Ogromną rolę w zwiększaniu wielkości sprzedaży, o czym już wcześniej wspomniano, ma do odegrania marketing bankowy, obejmujący planowanie działań w wyznaczanie celów cząstkowych, analizę otoczenia banku, czynników demograficznych, ekonomicznych, technicznych, politycznych, prawnych itp. Na podstawie tych parametrów ustala się plany działań związanych z wprowadzaniem nowych usług, z metodami ich promocji i dystrybucji oraz z polityką cenową. Działania marketingowe mają także służyć tworzeniu pozytywnego wizerunku banku i umacnianiu jego pozycji na rynku bankowym. Elementem promocji usług bankowych jest reklama, pełniąca funkcję informacyjną, szczególnie ważną przy wprowadzaniu na rynek nowych usług. Dobrze przygotowana i przeprowadzona może wywierać duży wpływ na powiększenie ich sprzedaży.

Badania rynku wskazują, że zarówno dla klientów indywidualnych, jak i małych przedsiębiorstw, największe znaczenie przy wyborze banku ma lokalizacja placówki bankowej. Powinna być położona blisko domu, siedziby firmy, w dogodnym miejscu. Dopiero w następnej kolejności wymieniane są takie kryteria, jak gwarancje bezpieczeństwa depozytów, tradycja, czy też dobra opinia banku[6].

Działalność banków uzależniona jest od zmieniających się warunków zewnętrznych: poziomu rozwoju gospodarczego i dochodów, sytuacji ekonomicznej i społeczno-politycznej, skłonności do inwestowania, a w rezultacie od będącej funkcją tych czynników podaży depozytów, zapotrzebowania na kredyty i inne usługi bankowe. Wpływ na działalność banków wywierać mogą zjawiska chwilowe i całkowicie przypadkowe, wywołując wzmożony napływ lub odpływ środków pieniężnych[7]. Skutki oddziaływania tych czynników znajdują odzwierciedlenie w wielkości i ilości przeprowadzanych przez banki operacji.

Do podstawowej działalności banków należy gromadzenie środków pieniężnych, udzielanie kredytów i pożyczek pieniężnych oraz przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych. W działalności tej można wyodrębnić czynności bankowe, które są wykonywane tylko przez banki oraz czynności, które mogą wykonywać banki i inne podmioty gospodarcze[8].

Pierwszą grupę stanowią czynności bankowe zastrzeżone do wyłącznej kompetencji banków i obejmują[9]:

  • przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów,
  • prowadzenie innych rachunków bankowych,
  • udzielanie kredytów,
  • udzielanie gwarancji bankowych,
  • emitowanie bankowych papierów wartościowych,
  • przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych,
  • wykonywanie innych czynności przewidzianych wyłącznie dla banków w odrębnych ustawach.

Drugą grupę stanowią czynności, które oprócz innych podmiotów mogą być wykonywane również przez banki i są to[10]:

  • udzielanie pożyczek pieniężnych,
  • operacje czekowe i wekslowe,
  • wydawanie kart płatniczych oraz wykonywanie operacji przy ich użyciu,
  • terminowe operacje finansowe,
  • nabywanie i zbywanie wierzytelności pieniężnych
  • przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych,
  • wykonywanie czynności obrotu dewizowego,
  • udzielanie poręczeń,
  • wykonywanie czynności zleconych związanych z emisją papierów wartościowych,
  • zarządzanie funduszami emerytalnymi.

Zakres wykonywanych czynności bankowych poszczególnych banków określa statut banku, którego treść musi być zgodna z zezwoleniem na utworzenie banku. Specjalistyczną formą działalności usługowej realizowanej przez banki są operacje bankowe. Przedmiotem tej działalności są środki pieniężne i inne wartości, a zakres to udział w przepływie strumieni pieniężnych. Można przyjąć, że operacje bankowe to sposoby i techniki wykonywania czynności bankowych[11]. Najczęściej wyodrębnia się trzy grupy operacji bankowych[12]:

  • operacje czynne (aktywne), związane z alokacją środków pieniężnych w aktywa dochodowe, obejmujące przede wszystkim działalność kredytową, operacje dłużnymi papierami wartościowymi i lokaty udzielone innym bankom, a także inne należności, w tym rozliczenia międzyokresowe czynne,
  • operacje bierne (pasywne), których celem jest pozyskiwanie źródeł finansowania działalności banku, obejmują gromadzenie wkładów i lokat, emitowanie własnych papierów wartościowych oraz wykonywanie czynności zmierzających do powiększenia sumy środków znajdujących się w dyspozycji banków,
  • operacje pośredniczące (usługowe), dotyczące czynności wykonywanych na koszt, zlecenie i ryzyko klientów oraz czynności ewidencyjno-rozliczeniowych, związanych z prowadzeniem rachunków, dokonywaniem rozliczeń pieniężnych, obrotem walutami, pośrednictwem w obrocie papierami wartościowymi, doradztwem finansowym a także innych czynności usługowych.

Operacje bankowe znajdują odzwierciedlenie w rachunkowości bankowej. Ich rozmiary i efektywność maja decydujący wpływ na jakość i strukturę bilansu, a także na wyniki ekonomiczne i bezpieczeństwo finansowe banku[13]. Podstawową grupę operacji aktywnych stanowią należności, pasywnych natomiast zobowiązania. Operacje pośredniczące mają charakter usługowy i nie znajdują odbicia w bilansie banku, dlatego określa się je jako pozabilansowe.

Wykonując operacje czynne i bierne banki są ustawowo zobowiązane do zachowania płynności płatniczej dostosowanej do rozmiarów i rodzaju prowadzonej działalności[14]. Wprowadzone kryterium rozmiarów i rodzaju prowadzonej działalności przez bank jako probierz utrzymania płynności płatniczej jest rozwiązaniem nowoczesnym, pozwalającym na planowanie inwestycji kapitałowych i lepsze gospodarowanie powierzonymi przez deponentów środkami. Utrzymywanie płynności zapewnia harmonijny rozwój banku i wpływa na zapewnienie bezpieczeństwa jego działalności.

Banki w zakresie swojej działalności mogą wydawać ogólne warunki umów lub regulaminy, określające rodzaje i warunki wykonywanych operacji[15]. Ich postanowienia są wiążące, o ile strony w umowie nie ustalą odmiennie swych praw i obowiązków. Regulamin stanowi integralną część umowy.

Przyjmowanie wkładów pieniężnych oraz prowadzenie rachunków tych wkładów, prowadzenie innych rachunków bankowych, udzielanie gwarancji bankowych, przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych należy do podstawowych czynności banków, dlatego bardzo ważną rolę odgrywa rachunek bankowy. Posiadanie rachunku bankowego w krajach wysoko rozwiniętych jest wręcz koniecznością. Determinuje to zarówno model życia poprzez możliwość realizacji wielu płatności za pośrednictwem banku, a także związane jest z poczuciem bezpieczeństwa własnych środków i z uzyskaniem dochodu[16]. W warunkach polskich posiadanie rachunku bankowego staje się coraz bardziej powszechne, a w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej obowiązkowe.

Banki prowadzą rachunki bankowe zarówno dla klientów instytucjonalnych, jak i indywidualnych[17]. Rachunki bankowe mogą być prowadzone w złotych i walutach obcych w zależności od posiadanych uprawnień[18]. Bank swobodnie dysponuje powierzonymi środkami pieniężnymi, dokładając w zamian wszelkich starań w zakresie ich bezpieczeństwa. Większość banków prowadzi następujące rodzaje rachunków: rachunki bieżące, rachunki pomocnicze, rachunki lokat terminowych, rachunki oszczędnościowe (wkłady oszczędnościowe). Rachunki oszczędnościowe prowadzone są dla osób fizycznych, a także szkolnych kas oszczędnościowych i pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych. Nie mogą być wykorzystywane do przeprowadzania rozliczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej[19]. W praktyce bankowej oprócz już wymienionych rodzajów rachunków funkcjonują m. in. rachunki wyodrębnione, wspólne, kredytowe, maklerskie itp.

Rachunek bieżący służy do gromadzenia środków oraz przeprowadzania rozliczeń pieniężnych. Ma podstawowe znaczenie dla podmiotów gospodarczych. Na rachunki bieżące wpływają należności od odbiorców za sprzedawane towary i świadczone usługi, regulowane są za ich pomocą zobowiązania wobec dostawców, podatki, opłaty, regulowane zobowiązania z tytułu wynagrodzeń itp. W ramach rachunku bieżącego może funkcjonować kredyt obrotowy i kredyt płatniczy. Dla osób fizycznych przeznaczone są rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe. W ramach tych rachunków klienci mogą korzystać z debetu lub kredytu.

Rachunek pomocniczy służy do przeprowadzania przez jego posiadacza rozliczeń w innych bankach lub ewidencji według rodzaju operacji. Operacje dokonywane za jego pośrednictwem ograniczają się zwykle do wykonywania określonych czynności, których rodzaj i zakres określa się w umowie rachunku.

Rachunek lokaty terminowej służy do przechowywania środków pieniężnych posiadacza rachunku przez czas określony w umowie. Korzystają z niego podmioty instytucjonalne dysponujące wolnymi środkami pieniężnymi oraz osoby fizyczne gromadzące oszczędności na przyszłe potrzeby. Zachętę do korzystania z tych rachunków stanowi oprocentowanie wyższe niż rachunków bieżących.

Rachunki walutowe przeznaczone są do przechowywania środków pieniężnych w walutach obcych i dokonywania za ich pomocą rozliczeń w obrocie zagranicznym.

Rachunek kredytowy służy do ewidencji wykorzystania udzielonego kredytu obrotowego, inwestycyjnego, walutowego, preferencyjnego, konsumpcyjnego, mieszkaniowego itp. Prowadzony jest dla podmiotów instytucjonalnych lub klientów indywidualnych.

Rozliczenia pieniężne przeprowadzane są przez banki za pośrednictwem rachunku bankowego klienta, jeżeli przynajmniej jedna ze stron posiada rachunek bankowy i mogą być dokonywane w formie gotówkowej lub bezgotówkowej[20]. Rozliczenia gotówkowe przeprowadza się za pomocą czeku gotówkowego, dowodu wypłaty oraz przez wpłatę gotówki na rachunek. Rozliczenia bezgotówkowe najczęściej przybierają formę polecenia przelewu, czeku rozrachunkowego, weksla, akredytywy, inkasa, kart płatniczych.

[1] J. von Koppen, Strategie Banków w Europie, CeDeWu, Warszawa 1999, s. 22

[2] M. Rajczyk, Podstawy bankowości komercyjnej, część I Organizacja i zarządzanie bankiem komercyjnym, Fundacja Banku Śląskiego, Bielsko-Biała 1997, s. 20

[3] J. Koppen, Strategie …, op. cit., s. 18

[4] B. Kosiński, Bank komercyjny Organizacja, polityka, strategia, Poltext, Warszawa 1995, s. 79

[5] J. Orłowski, Cenny kontakt z klientem, w: Prawo i Gospodarka z dn. 23.02.2000r.

[6] P. Doliniak, Przyszłość bankowości detalicznej to elektronika i małe oddziały, w: Prawo i Gospodarka z dn. 18.02.2000r.

[7] B. Kosiński, Podstawy zarządzania przedsiębiorstwem bankowym, w: Praca zbiorowa pod redakcją Wł. L. Jaworskiego Współczesny Bank, część III Zarządzanie przedsiębiorstwem bankowym i czynniki wewnętrzne w działalności banku, Poltext, Warszawa 1998, s. 178

[8] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe, Dz. U. Nr 140, poz.939, art. 5, wcześniej obowiązująca ustawa z dnia 31 stycznia 1989r. Prawo bankowe (tekst jednolity: Dz. U. z 1992r. Nr 72, poz. 359; zm.: Dz. U. z 1993r. Nr 6, poz. 29, Nr 28, poz. 127 i Nr 134, poz. 646, z 1994r. Nr 80, poz. 369) nie zawierała takiego podziału. Patrz: art. 11 ustawy.

[9] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe, Dz. U. Nr 140, poz.939, art. 5, ust. 1

Ustawa nie zawiera definicji pojęcia czynności bankowych, ogranicza się jedynie do ich wyliczenia. W ust. 1 wymieniono czynności, które z natury rzeczy są czynnościami bankowymi wykonywanymi przez banki, w rozumieniu czynności typowych, charakterystycznych dla tych instytucji finansowych. Do ich wykonywania uprawnione są wyłącznie banki, a nie inne jednostki. Taka regulacja sprawia, że można tu mówić o monopolu, bowiem nikt poza bankami nie może wykonywać czynności bankowych, o których mowa w ust. 1.

[10] Ibidem, ust. 2. Kryterium zaliczenia czynności wymienionych w ust. 2 do czynności bankowych jest to, że wykonawcą tych czynności jest bank, przez co uzyskują status czynności bankowych. Mogą one być realizowane również przez inne jednostki organizacyjne nie będące bankami, lecz wtedy nie mają przymiotu czynności bankowych.

[11] J. Świderski, Finanse banków i instytucji finansowych, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa 1998, s. 17

[12] Z. Krzyżkiewicz, Podręcznik do  nauki  bankowości, Biblioteka Menedżera  i  Bankowca,  Warszawa 1995, s. 53

[13] J. Świderski, Finanse …, op. cit., s. 18

[14] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe, op. cit., art. 8. Utrzymywanie płynności płatniczej dostosowanej do rozmiarów i rodzaju prowadzonej działalności jest zobowiązaniem banku podporządkowanym interesom jego klientów i samego banku. Służą temu między innymi określone w art. 6 ust. 1 pkt. 1 i 5, ust. 2 i 3 limity zaangażowania kapitałowego, w art. 71 normy koncentracji kapitału. Poprzednio, tzn. w art. 9 ustawy z dnia 31 stycznia 1989r. Prawo bankowe, funkcjonowało zobowiązanie banku do utrzymywania płynności płatniczej polegającej na prowadzeniu działalności w sposób zapewniający wykonanie wszystkich zobowiązań zgodnie z terminami ich płatności. Wywiązywanie się przez bank z tego obowiązku było trudne z uwagi na konieczność stałego monitorowania wszystkich zobowiązań banku z punktu widzenia terminów ich płatności.

Przerzucenie obowiązku utrzymania płynności płatniczej, przez zmianę kryterium wywiązywania się ze wszystkich zobowiązań zgodnie z terminami ich płatności, na dostosowanie jej do rozmiarów i rodzaju prowadzonej działalności eliminuje stan gotowości banku uzależniony od terminów płatności.

[15] Ibidem, art. 109

[16] M. Golec, B. Janik, H. Nowohońska, Wstęp do bankowości, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań 1998, s. 38

[17] Klientem indywidualnym określa się osobę fizyczną niewystępującą w roli podmiotu gospodarczego, a klientem instytucjonalnym osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobę prawną.

[18] Rachunki w walucie polskiej mogą być otwierane przez każdy bank bez ograniczeń, natomiast rachunki w walutach obcych mogą być prowadzone wyłącznie prze banki, które uzyskały odpowiednie upoważnienie od Prezesa NBP.

[19] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe, op. cit., art. 50

[20] Ibidem, art. 63

Rozwój produktu bankowego

Streszczenie pracy dyplomowej

Tematem pracy jest Eurokonto jako przykład produktu bankowego oferowanego przez Bank Pekao S.A. klientom indywidualnym.

Część teoretyczna analizuje produkt bankowy, jego cechy, marketingowy charakter, korzyści wynikające z zakupu oraz wskazuje słabe i mocne strony tego popularnego produktu bankowego, jakim jest Eurokonto.

Część praktyczna obejmuje analizę wielkości i struktury operacji przeprowadzanych w Eurokoncie w latach 1999 – 2003.